ORCID Numarası Nasıl Alınır? Adım Adım Kayıt, Profil ve DergiPark Bağlantısı

ORCID numarası nedir, ne işe yarar?

ORCID (Open Researcher and Contributor ID), araştırmacılara verilen kalıcı ve isimden bağımsız bir kimlik numarasıdır. Kısacası ORCID numarası, bilimsel çalışmalarınızın başka bir araştırmacıyla karışmasını önleyen dijital bir imzadır. ORCID’in kendi açıklamasına göre sistem, özellikle isim benzerliği sorununu çözmek için kurulmuştur.

Bu sorun özellikle Türkçe isimlerde sık görülür. Örneğin “Ayşe Yılmaz” adıyla yayın yapan onlarca araştırmacı olabilir. Ayrıca aynı kişinin adı bir dergide “A. Yılmaz”, başka bir dergide “Ayse Yilmaz” olarak geçebilir. Evlilikle soyadı değişen araştırmacılar için durum daha da karmaşık hâle gelir. Böylece kalıcı bir kimlik numarası, bu farklı yazımların hepsini tek bir kişiye bağlar.

ORCID’in destek sayfasında belirtilen başlıca faydalar şunlardır:

• Doğru eşleştirme: Yayınlarınız ve etkinlikleriniz size doğru biçimde atfedilir.
• Kariyer boyu kullanım: Kurum, şehir, alan ya da soyadı değişse bile numara aynı kalır.
• Daha az form doldurma: Bilgiyi bir kez girip dergi ve fon sistemlerinde yeniden kullanabilirsiniz.
• Görünürlük: Çalışmalarınız ve bağlantılarınız tek bir profilde toplanır.

Kayıt ücretsizdir ve bir kuruma bağlı olmanız gerekmez. ORCID, “araştırmacı sayılmak” için bir ölçüt de belirlemez. Dolayısıyla lisansüstü öğrenciler, bağımsız araştırmacılar ve ilk makalesini hazırlayanlar da numara alabilir. Yine de tek şart, ORCID’in gizlilik politikasını ve kullanım koşullarını kabul etmektir.

ORCID numarası nasıl alınır? Adım adım kayıt

Kısa cevap: tarayıcınızda doğrudan orcid.org/register adresini açın. Çünkü arama motorundaki reklam bağlantıları yerine adresi kendiniz yazmanız daha güvenlidir. Kayıt formu birkaç adımdan oluşur ve ORCID’in destek sayfasında şöyle tarif edilir:

1. Ad ve e-posta: Adınızı (given name) ve soyadınızı (family name) girin. Birincil e-posta adresini onay için iki kez yazın. Yedek bir e-posta eklemeniz de şiddetle önerilir.
2. Şifre: En az sekiz karakterli, en az bir rakam ve bir harf ya da sembol içeren bir şifre belirleyin. Ayrıca çok yaygın şifreler sistem tarafından kabul edilmez.
3. Güncel kurum (isteğe bağlı): Kurumsal e-posta kullandıysanız sistem alan adına göre bir kurum önerebilir. Öneri yanlışsa silip doğru kurumu seçebilir ya da bu adımı atlayabilirsiniz.
4. Görünürlük tercihi: Profil bilgilerinizin herkese açık olup olmayacağını seçin.
5. Onay ve güvenlik: Kullanım koşullarını kabul edin ve robot doğrulamasını tamamlayın.

Formu tamamladığınızda size 16 haneli bir numara atanır. Ancak bu numara rastgele verilir ve sonradan değiştirilemez. Bu nedenle ikinci bir hesap açmak yerine mevcut hesabı korumak her zaman daha doğrudur.

Ad alanında İngilizce karakterleri zorunlu tutmanız gerekmez; “Şükrü” ya da “Gülşen” gibi Türkçe karakterleri olduğu gibi yazabilirsiniz. Bununla birlikte uluslararası dergilerde adınızın farklı bir biçimde de geçebileceğini unutmayın. Bu yüzden kayıttan sonra profilde “Other names” (diğer adlar) alanına alternatif yazımları eklemek eşleştirmeyi kolaylaştırır.

E-posta doğrulaması neden önemli?

Kayıttan sonra ORCID, donotreply@verify.orcid.org adresinden bir hoş geldin e-postası gönderir. Bu mesajdaki bağlantıya tıklayarak e-posta adresinizi doğrularsınız. ORCID’e göre doğrulama yapılmazsa iki gün sonra, ardından 7. ve 28. günlerde hatırlatma e-postası gelir.

Doğrulama yalnızca bir formalite değildir. Aksi hâlde doğrulanmamış adres, şifre sıfırlama ve hesap kurtarma işlemlerini zorlaştırabilir. Ayrıca bazı dergi sistemleri ORCID ile giriş yaparken hesabın sağlıklı olmasını bekler. Gönderim günü bu tür bir aksilikle uğraşmamak için doğrulamayı kayıtla aynı gün tamamlamanızı öneriyoruz.

E-posta gelmediyse önce gereksiz (spam) klasörünü kontrol edin. Bu arada konu satırı “[ORCID]” ile başlar. Yine de bulamazsanız profilinizde “Emails & domains” bölümündeki kalem simgesine tıklayın ve “Resend verification email” seçeneğiyle yeni bir doğrulama isteyin. Kurumsal e-posta sunucuları bu mesajları zaman zaman filtreleyebilir; bu durumda kişisel bir adresi yedek olarak eklemek işinizi kolaylaştırır.

Kayıttan sonra ORCID numarası profili nasıl doldurulur?

Boş bir profil, numaranın asıl faydasını ortadan kaldırır. Örneğin editör ya da jüri numaranıza tıkladığında yayınlarınızı, kurumunuzu ve eğitim bilginizi görebilmelidir. Bu yüzden kayıttan hemen sonra şu bölümleri doldurmanızı öneriyoruz:

• Employment ve Education: Güncel kurumunuzu ve aldığınız dereceleri ekleyin. Bölüm ve unvan alanları isteğe bağlıdır.
• Works (yayınlar): Makalelerinizi elle girmek yerine içe aktarma araçlarını kullanın.
• Other IDs: Scopus Author ID gibi diğer yazar kimliklerinizi bağlayın.
• Websites ve Keywords: Kurum profil sayfanızı ve çalışma alanınızı tanımlayan anahtar kelimeleri ekleyin.

Yayın eklemenin en sağlıklı yolu ORCID’in “Import works from other services” (diğer servislerden içe aktar) menüsüdür. Bu menüde Crossref Metadata Search ile makalenizi başlık ya da DOI numarasıyla bulup ekleyebilirsiniz. Benzer şekilde Scopus aracı, Scopus yazar profilinizdeki yayınları toplu olarak aktarır. ORCID bu yöntemi önerir; çünkü veriler doğrudan kaynaktan gelir ve ortak yazar bilgisi de eklenebilir.

Aynı makale iki farklı kaynaktan eklenirse listede tekrar görünebilir. Ortak bir DOI varsa ORCID bunları genellikle otomatik olarak gruplar. Aksi hâlde “Combine” (birleştir) seçeneğiyle kayıtları tek başlık altında toplayabilirsiniz. Silme gerekiyorsa DOI gibi bir tanımlayıcısı olmayan kaydı silmek daha güvenlidir.

Görünürlük ayarlarına da göz atın. ORCID’e göre e-posta adresleri varsayılan olarak gizlidir, diğer bilgiler ise herkese açıktır. Üstelik her bölümün görünürlüğünü istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Ancak yayınlarınızı gizli tutarsanız editörler ve iş birliği yapmak isteyen araştırmacılar onları göremez. Benzer bir görünürlük mantığını Google Scholar profili oluşturma rehberimizde de anlattık.

ORCID numarası DergiPark hesabına nasıl bağlanır?

DergiPark’ın kendi kullanım kılavuzuna göre bağlama işlemi profil ayarlarından yapılır. Giriş yaptıktan sonra sağ üstteki adınıza tıklayın ve “Profil Düzenle” sayfasını açın. Ardından “İlişkili Hesaplar” menüsünden ORCID hesabınızı bağlayın. Bağlantı tamamlandığında ORCID numaranız DergiPark profilinizde görünür ve isterseniz ORCID ile giriş yapabilirsiniz.

Henüz DergiPark hesabınız yoksa önce üyelik adımlarını tamamlamanız gerekir. Bu amaçla süreci DergiPark üyelik rehberimizde ekran ekran anlattık. Üyelikten sonra ORCID bağlantısını hemen yapmak, ilk gönderimde eksik alan uyarısıyla karşılaşma ihtimalini azaltır.

Peki DergiPark’ta ORCID zorunlu mu? DergiPark kılavuzuna göre bu kararı her derginin editörü verir. Editör, gönderi ayarlarında “tüm yazarların ORCID numarası olması zorunlu” gibi bir koşul tanımlayabilir. Nitekim birçok dergi, yazar rehberinde tüm yazarlardan ORCID bilgisi istediğini açıkça belirtir. Bu durumda gönderim ekranında ORCID’i eksik olan yazarın satırında kırmızı bir uyarı görünür ve gönderim tamamlanamaz.

Çok yazarlı makalelerde bu nokta sık sorun çıkarır. Bu yüzden sorumlu yazar, diğer yazarların numaralarını gönderim gününden önce toplamalıdır. Özellikle danışman hocanın ya da yurt dışındaki ortak yazarın numarası son anda istenirse süreç günlerce gecikebilir. Yazar bilgilerinin nasıl eksiksiz hazırlanacağını SCI ve SSCI dergilerde makale yayınlama rehberimizde de ele aldık.

Makalede ORCID numarası nasıl yazılır?

ORCID’in resmî biçim açıklamasına göre numara, 16 haneden oluşur ve dörder haneli dört gruba ayrılır. Önerilen tam yazım şekli bir bağlantıdır: https://orcid.org/0000-0001-2345-6789 (bu bir örnek numaradır). Baştaki sıfırlar silinmez; çünkü numara her zaman 16 hanenin tamamını gerektirir.

Son karakter bir kontrol hanesidir (checksum). Bu hane 0–9 arası bir rakam ya da büyük harf “X” olabilir; X, 10 değerini temsil eder. Dolayısıyla numaranız X ile bitiyorsa endişelenmeyin, bu tamamen geçerli bir numaradır. Kontrol hanesi sayesinde yanlış yazılan bir numara sistemler tarafından fark edilebilir.

Dergiler numarayı genellikle iki yerde ister. İlki gönderim sistemindeki yazar bilgisi alanıdır. İkincisi ise başlık sayfasında, yazar adının altında ya da dipnotta yer alan kimlik satırıdır. Derginin şablonunda özel bir biçim varsa her zaman ona uyun. Öte yandan şablon yoksa tam bağlantı biçimini kullanmak en güvenli seçenektir.

Tabloda kayıt ve kullanım sürecinde en çok karıştırılan noktaları özetledik:

Sık karşılaşılan sorunlar ve çözümleri

Numaramı unuttum: ORCID’in “Forgot password” sayfasında ORCID iD seçeneğini işaretleyip kayıtlı e-postanızı girin. Sistem size numaranızı e-postayla bildirir. Böylece yeni hesap açmanıza gerek kalmaz.

Yanlışlıkla iki hesap açtım: Hangi hesapta daha çok bilgi varsa onu ana hesap olarak koruyun. ORCID’in hesap ayarlarında yinelenen kaydı kaldırma seçeneği bulunur. Ancak bu işlem için iki hesabın da giriş bilgilerine ihtiyacınız olur. Ayrıca dergilere hangi numarayı verdiğinizi kontrol edin.

Kurum e-postama erişimim kalmadı: Bu en sık karşılaşılan sorundur. Örneğin mezuniyet ya da kurum değişikliğinde eski adres kapanabilir. Bu nedenle ORCID, kayıt sırasında en az bir yedek e-posta eklemenizi önerir. Hesaba hâlâ erişebiliyorsanız kişisel adresinizi şimdiden ekleyin.

Yayınım profilde görünmüyor: ORCID içerik depolamaz; yalnızca kaynağa giden bağlantılı kayıtlar tutar. Makaleniz yeni yayımlandıysa DOI kaydının Crossref’e ulaşması biraz zaman alabilir. Bir süre sonra içe aktarmayı tekrar deneyin ya da kaydı elle ekleyin.

Dergi sistemi numaramı kabul etmiyor: Çoğu zaman kopyalama sırasında boşluk ya da eksik hane kalmıştır. Bu durumda numarayı profilinizden doğrudan kopyalayın. Mümkünse sistemin “ORCID ile bağlan” butonunu kullanın; böylece numara sizin onayınızla otomatik eklenir.

Gönderimden önce ORCID numarası kontrol listesi

Makale gönderiminden bir hafta önce aşağıdaki listeyi gözden geçirmenizi öneriyoruz. Bu kontroller beş dakikanızı alır ama gönderim gününde yaşanabilecek gecikmeleri önler:

• Tüm yazarların numarası toplandı ve hepsi profilden kopyalandı.
• Her yazarın profilinde güncel kurum bilgisi yer alıyor.
• Başlık sayfasındaki adlar, ORCID profilindeki adlarla uyumlu.
• DergiPark hesabında “İlişkili Hesaplar” bağlantısı tamamlandı.
• Derginin yazar rehberinde ORCID için özel bir yazım biçimi olup olmadığı kontrol edildi.
• Sorumlu yazarın e-posta adresi hem dergi sisteminde hem de ORCID’de doğrulanmış durumda.

Bu liste, derginin diğer biçim kurallarının yerini tutmaz. Örneğin benzerlik raporu, etik kurul belgesi ve telif formu gibi belgeler de aynı gün istenebilir. Bu yüzden ORCID kontrolünü genel gönderim hazırlığının bir parçası olarak düşünün.

Hangi noktada destek veriyoruz?

ORCID kaydı kişisel bilgi gerektirdiği için hesabı yazarın kendisi açar; şifreyi de yalnızca yazar bilir. Bizim rolümüz, bu kişisel adımların etrafındaki teknik hazırlığı eksiksiz tamamlamaktır. Lisansüstü eğitimli editör ekibimiz makalenin dil ve biçim düzenlemesini, istatistik kontrolünü ve derginin yazar rehberine uyumunu üstlenir.

Makale tamamlandığında, dergiye gönderilmeye hazır bir editöre ön yazı (cover letter) da teslim edilir. Gönderim sisteminde zorlanırsanız, yazar bilgileri ve ORCID alanları dâhil her ekranda size adım adım rehberlik ediyoruz. Bize işini emanet eden birinin aklı artık bu işte kalmıyor; her adımı birlikte kontrol ediyoruz. Kabul kararını ise her zaman derginin editörü ve hakemleri verir.

Makalenizden önce bir kongre bildirisi hazırlıyorsanız, bildiri gönderim sistemlerinde de ORCID bilgisi istenebilir. Bu süreç için bildiri hazırlama desteği sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• Başlangıç rehberi (ORCID Support): What is an ORCID iD and how do I use it?
• Kayıt adımları (ORCID Support): How do I register for an ORCID iD?
• E-posta doğrulama (ORCID Support): How to verify your email address
• Numara yapısı (ORCID Support): Structure of the ORCID Identifier
• Yayın aktarma (ORCID Support): Importing works from other services
• DergiPark Kullanım Kılavuzu: Profil Sayfası
• DergiPark Kullanım Kılavuzu: Dergi Ayarları