Makaleniz Hangi Q Kategorisine Uygun? Seçim Kriterleri ve Öz Değerlendirme

22.323+ Başarılı Yayın — 22.11.2026 itibariyleWhatsApp · İletişim

🟢 Sorularınız için WhatsApp veya telefonla ulaşabilirsiniz — Türkiye’de hızlı yayın sürecinizde hemen size yardımcı olabiliriz!

Makale için Q kategorisi seçimi ve Q1-Q4 dergi dilimleri

📢 ÖNEMLİ BİLGİ: ekibimiz Danışmanlık olarak sunduğumuz yayın sürecinde danışmanlık, dil/format düzenleme ve veri analizi desteği hizmetlerimiz ücretlidir. Profesyonel destek almak için lütfen bizimle iletişime geçin.

Kısa cevap: Makale için Q kategorisi seçimi, derginin dilimine değil önce kendi çalışmanıza bakarak yapılır. Yeniliğin genişliği, yöntemin ve örneklemin gücü, sonuçların kaç okuru ilgilendirdiği ve kariyer takviminiz birlikte değerlendirildiğinde çoğu makale için gerçekçi hedef bir veya iki dilimde netleşir. Ardından o dilimden kapsamı uyan iki üç dergiyle kademeli bir liste kurmak, hem ret sayısını hem kaybedilen zamanı azaltır.

Q1, Q2, Q3 ve Q4 ayrımını bilen pek çok araştırmacı yine de aynı soruda takılır: “Benim makalem hangisine uygun?” Bu yazı Q dilimlerinin ne olduğunu uzun uzun anlatmak yerine, elinizdeki taslağı hangi ölçütlerle tartacağınıza ve hedef dergi listesini nasıl kuracağınıza odaklanıyor. Dilimlerin genel farkını merak ediyorsanız Q2, Q3 ve Q4 dergiler arasındaki fark yazımıza, yayın sürecinin bütününe dair ipuçları için Q1–Q4 dergilerde yayın rehberimize bakabilirsiniz.

Hazırlayan: Dergimakalesi Editör Ekibi · Son güncelleme: Kasım 2026

Özetle

  • Q kategorisi derginin kendi alanındaki sırasıdır; makalenizin kalitesini tek başına göstermez.
  • JCR (Web of Science) dilimi ile SJR (Scopus verisi) dilimi aynı dergide farklı çıkabilir.
  • Öz değerlendirme; yenilik, yöntem, kapsam, literatür, veri şeffaflığı ve sunum olmak üzere altı ölçütte yapılır.
  • En sağlıklı plan, bir iddialı, iki gerçekçi ve bir güvenli dergiden oluşan kademeli listedir.

Q kategorisi neyi gösterir, neyi göstermez?

Q kategorisi, bir derginin belirli bir konu kategorisindeki dergiler arasında hangi çeyrekte yer aldığını gösterir. Clarivate’in Journal Citation Reports (JCR) veritabanı, Web of Science kapsamındaki dergileri her kategori için etki faktörüne göre sıralar ve listeyi dört eşit parçaya böler: en üst çeyrek Q1, en alt çeyrek Q4 olur.

Bu bilgi değerlidir, ama sınırları vardır. Q dilimi derginin geçmiş yıllardaki ortalama atıf performansını yansıtır; tek tek makalelerin kalitesini, hakemliğin titizliğini veya sizin çalışmanıza uygunluğunu göstermez. Ayrıca dilim derginin kendisine değil, dergi ile kategori ikilisine aittir: aynı dergi bir kategoride Q1, diğerinde Q2 olabilir. Dilimler her yıl yeni JCR sürümüyle yeniden hesaplandığı için geçen yılın bilgisi bu yıl değişmiş olabilir.

Bu yüzden makale için Q kategorisi seçimi yaparken soruyu tersinden kurmak gerekir. “Hangi Q daha prestijli?” sorusu herkes için aynı yanıta sahiptir. Asıl soru şudur: “Bu çalışmanın bulgusu, hangi dilimdeki dergilerin okur kitlesi ve editör beklentisiyle örtüşüyor?”

JCR Q’su ile SJR Q’su aynı şey mi?

Hayır. Türkiye’de “Q1 dergi” denildiğinde çoğu zaman iki farklı kaynak karıştırılır. JCR dilimleri Clarivate tarafından Web of Science dizinlerindeki (SCIE, SSCI, AHCI, ESCI) dergiler için hesaplanır. SCImago Journal Rank (SJR) dilimleri ise Scopus verisiyle ve farklı bir yöntemle hesaplanır. Aynı dergi JCR’de Q2, SJR’de Q1 görünebilir; bazı dergilerin yalnızca birinde dilim bilgisi bulunur.

Hangi kaynağın esas alınacağı amacınıza bağlıdır. Doçentlik başvurusu, akademik teşvik veya kurum içi yükseltme kriterleri genellikle hangi dizini ve hangi dilim kaynağını kabul ettiğini açıkça yazar. Doçentlik özelinde alan kriterlerini doçentlik için Q seviyesi rehberimizde ayrıntılı ele aldık. Kariyer hedefi olmayan, yalnızca doğru okura ulaşmak isteyen bir yazar içinse dilim kaynağından çok derginin kapsamı ve okur kitlesi önemlidir.

Pratik not: Hedef derginin dilimini kaydederken kaynağı (JCR veya SJR), yılı ve kategoriyi birlikte not edin. “Q1” bilgisi bu üç ayrıntı olmadan doğrulanabilir bir bilgi değildir.

Makale için Q kategorisi seçimi hangi ölçütlerle yapılır?

Makale için Q kategorisi seçimi aslında dürüst bir öz değerlendirmedir. Aşağıdaki altı ölçüt, editörlerin ilk okumada baktığı noktalarla büyük ölçüde örtüşür:

  1. Yeniliğin genişliği: Bulgunuz alanın genel bir sorusuna yeni bir yanıt mı veriyor, yoksa bilinen bir ilişkiyi yeni bir bağlamda mı doğruluyor? İlki daha geniş okur kitlesine, ikincisi daha uzmanlaşmış dergilere uygundur.
  2. Yöntem ve örneklem gücü: Tasarım (deneysel, boylamsal, kesitsel), örneklem büyüklüğü ve güç analizi, kontrol grubunun varlığı ve analizlerin uygunluğu üst dilimlerde ilk sorgulanan noktalardır.
  3. Kapsamın genişliği: Sonuçlar tek bir kurum, şehir veya ülkeyle mi sınırlı? Yerel veriler değerlidir; ama uluslararası okuru ilgilendiren bir çerçeveye oturtulmadıkça üst dilimlerde “dar kapsam” gerekçesiyle geri dönebilir.
  4. Literatürün güncelliği: Kaynakçanızın önemli bir bölümü son yıllardan mı ve hedef dergide yayımlanmış çalışmalarla konuşuyor mu? Güncel tartışmaya bağlanmayan metinler, dilim fark etmeksizin zorlanır.
  5. Veri ve raporlama şeffaflığı: Etik onay, veri erişilebilirlik beyanı, raporlama kılavuzlarına (CONSORT, STROBE, PRISMA vb.) uyum ve tekrarlanabilir analiz üst dilimlerde giderek standart beklenti hâline geliyor.
  6. Dil ve sunum: Açık bir argüman, iyi kurgulanmış şekiller ve akıcı akademik İngilizce editör masasındaki ilk izlenimi belirler.

Her ölçütü kendinize “güçlü, orta, zayıf” diye puanlayın. Çoğu ölçütte güçlü olan bir çalışma üst dilimleri denemeyi hak eder. Birkaç ölçütte zayıf olan bir taslağı ise önce güçlendirmek, doğrudan üst dilime göndermekten daha verimlidir.

Öz değerlendirme tablosu: hangi profil hangi dilime yakın?

Aşağıdaki tablo genel eğilimleri özetler; alan normları, dergiden dergiye farklar ve editör tercihleri nedeniyle kesin bir eşleştirme değildir.

Ölçüt Q1–Q2’ye yakın profil Q3–Q4’e yakın profil
Yenilik Alanın genel sorusuna yeni yanıt, yeni yöntem veya kuram Bilinen ilişkinin yeni bağlamda sınanması, yerel uygulama
Yöntem Güçlü tasarım, yeterli örneklem, güç analizi, sağlamlık testleri Kesitsel veya pilot tasarım, sınırlı örneklem
Kapsam Çok merkezli, uluslararası veya karşılaştırmalı veri Tek kurum veya tek bölge verisi
Literatür Güncel ve hedef dergiyle konuşan kaynakça Daha çok temel veya eski kaynaklara dayalı kaynakça
Şeffaflık Veri paylaşımı, ön kayıt, raporlama kılavuzlarına tam uyum Temel etik beyan ve standart raporlama
Sunum Akıcı akademik İngilizce, güçlü şekiller Dil düzeltmesi gerektiren, şekilleri sade metin

Tablonun en önemli işlevi, zayıf ölçütü göstermesidir. Örneğin yöntem güçlü ama kapsam yerelse, tartışma bölümünde bulguyu uluslararası literatürle karşılaştırmak dilim beklentisini yükseltebilir. Dil zayıfsa, gönderim öncesi profesyonel dil düzenlemesi tek başına önemli fark yaratabilir.

Hedef dergi listesi nasıl kurulur?

Öz değerlendirmeden sonra tek bir dergi seçmek yerine kademeli bir liste kurmak, zaman kaybını en aza indirir. Önerdiğimiz yapı şöyledir:

  • 1 iddialı dergi: Değerlendirmenizin bir üst dilimindeki, kapsamı çalışmanıza çok yakın dergi.
  • 2 gerçekçi dergi: Öz değerlendirmenizin işaret ettiği dilimde, son iki üç yılda benzer çalışmalar yayımlamış dergiler.
  • 1 güvenli dergi: Kapsamı birebir uyan, hakem süreci makul, dizin durumu doğrulanmış bir dergi.

Listeyi kurarken her derginin amaç ve kapsam sayfasını, son sayılarındaki makale türlerini, kabul edilen makale uzunluğunu ve yazım kurallarını okuyun. Derginin dizin durumunu yayıncının beyanına değil, doğrudan Clarivate Master Journal List veya Scopus kaynak listesi üzerinden doğrulayın. Yayıncının güvenilirliği konusunda tereddüdünüz varsa Think. Check. Submit. kontrol listesini kullanın; açık erişim dergilerde makale işlem ücreti (APC) talep edilebileceğini, bu ücretin dergiden dergiye değiştiğini ve hiçbir ücretin kabulü belirlemediğini unutmayın.

Liste hazır olduğunda sırayla ilerleyin. Aynı makaleyi aynı anda birden fazla dergiye göndermek mükerrer gönderim sayılır; bir sonraki dergiye ancak önceki dergiden karar geldikten veya yazılı geri çekme teyidi alındıktan sonra geçilir.

Kariyer hedefi Q kategorisi seçimini nasıl etkiler?

Kariyer takvimi, öz değerlendirme kadar belirleyici olabilir. Doktora mezuniyeti için belirli bir tarihe kadar kabul yazısı gerekiyorsa, üst dilimde birkaç ay sürebilecek bir hakem turu riskli olabilir. Doçentlik başvurusu planlayan biri içinse alanının kriter tablosunda hangi dilimin kaç puan getirdiğini bilmek, hangi makalenin nereye gideceğini planlamayı kolaylaştırır.

Burada denge önemlidir. Takvim baskısıyla güçlü bir çalışmayı gereğinden alt dilime göndermek, uzun vadede atıf ve görünürlük kaybı demektir. Tersine, zayıf bir taslağı yalnızca puan için art arda üst dilimlere göndermek de aylarca süren ret döngüsüne yol açar. Pratik bir yol, en güçlü çalışmanızı üst dilime, takvime bağlı çalışmanızı gerçekçi dilime ayırmaktır.

Q kategorisi seçiminde sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Yalnızca dilime bakmak: Kapsamı uymayan bir Q1 dergiye gönderim, çoğu zaman hakeme bile gitmeden ret ile sonuçlanır.
  • Eski dilim bilgisini kullanmak: Birkaç yıl önceki listeye bakıp derginin güncel dilimini kontrol etmemek.
  • JCR ve SJR’yi karıştırmak: Kurumunuz JCR istiyorsa SJR dilimini esas almak dosyada sorun çıkarabilir.
  • Yayıncı beyanına güvenmek: Dizin ve dilim bilgisini derginin kendi sitesinden okuyup resmî listeden doğrulamamak.
  • Tek dergiye bağlanmak: Ret sonrası yeni dergi aramaya sıfırdan başlamak ve haftalar kaybetmek.
  • Format uyarlamasını atlamak: Bir dergiden dönen metni yeni derginin kurallarına uyarlamadan göndermek.

Ret gelirse dilim değiştirmek gerekir mi?

Her ret dilim değiştirme sinyali değildir. Editör “kapsam dışı” diyorsa, aynı dilimde kapsamı daha uygun bir dergi denenebilir. Hakem raporları yöntemde temel bir eksikliğe işaret ediyorsa, önce o eksikliği gidermek ve ardından gerçekçi dilime yönelmek daha doğrudur. Raporlardaki yapıcı eleştirileri metne yansıtmadan bir sonraki dergiye göndermek, aynı gerekçeyle yeniden ret riskini artırır.

Kademeli listenizi her retten sonra güncelleyin: hangi gerekçeyle ret geldiğini, metinde neyi değiştirdiğinizi ve sıradaki derginin neden daha uygun olduğunu kısa notlarla kaydedin. Gönderim öncesi bağımsız bir gözle metnin dilim beklentisine uygunluğunu görmek isterseniz Q1-Q2 ön değerlendirme rehberimiz kontrol listesini adım adım sunuyor.

Q kategorisi seçiminde nasıl destek oluyoruz?

Lisansüstü eğitimli editör ve istatistik ekibimiz, taslağınızı yukarıdaki altı ölçüte göre değerlendirir, güçlü ve zayıf yönleri yazılı olarak paylaşır ve kapsamı uyan dergilerden kademeli bir hedef listesi önerir. Yöntem bölümünü güçlendirmek isterseniz kardeş sitemiz Veri Analizi Yaptırma üzerindeki analiz rehberleri de yol gösterici olabilir; dil düzenleme ve hedef derginin format kurallarına uyarlama konularında da danışmanlık veririz. Kapsamı çalışmanıza ve bütçenize göre belirler, teklifimizi sizinle paylaşırız; yayın kararı her zaman derginin editörüne ve hakemlerine aittir.

Sık sorulan sorular

Q1 dergiye göndermek için makalemin hazır olduğunu nasıl anlarım?

Altı ölçütün (yenilik, yöntem, kapsam, literatür, şeffaflık, sunum) çoğunda kendinizi güçlü görüyorsanız ve hedef dergide son yıllarda benzer düzeyde çalışmalar yayımlandıysa denemeye değer. Bağımsız bir meslektaşın veya editörün ön okuması bu kararı netleştirir.

Q kategorisi derginin kalitesini kesin olarak gösterir mi?

Hayır. Q dilimi derginin kategori içindeki atıf sırasını gösterir. Hakem sürecinin kalitesi, kapsam uyumu ve yayın etiği ayrıca değerlendirilmelidir.

JCR ve SJR dilimi farklıysa hangisini dikkate almalıyım?

Kurumunuzun veya başvuracağınız kriter tablosunun hangi kaynağı kabul ettiğine bakın. Kariyer amacı yoksa kapsam uyumu ve okur kitlesi dilim kaynağından daha önemlidir.

Derginin Q kategorisini nereden doğrularım?

JCR dilimi için Clarivate Journal Citation Reports’a (kurum erişimi gerekir), dizin durumu için Master Journal List’e, Scopus kaynaklı göstergeler için Scopus kaynak listesine ve SCImago sitesine bakabilirsiniz. Yıl ve kategori bilgisini birlikte kaydedin.

Ret aldıktan sonra hemen alt dilime mi geçmeliyim?

Ret gerekçesine bağlıdır. Kapsam dışı retlerde aynı dilimde daha uygun bir dergi denenebilir; yöntem eleştirilerinde önce metni güçlendirmek daha doğrudur.

Ön değerlendirme hizmeti kabul sağlar mı?

Hayır. Ön değerlendirme, taslağın güçlü ve zayıf yönlerini görmenize ve hedef listeyi gerçekçi kurmanıza yardımcı olur; kabul kararı tamamen dergiye aittir.

📞 Hemen Uzman Ekibimize Danışın

Türkiye’de hızlı yayın süreci, dergi seçimi veya makale hazırlığı konularında profesyonel destek için bize ulaşın. Lisansüstü eğitimli uzman ekibimizle yanınızdayız.

🛡️

ekibimiz Güvencesi

İşleriniz Ankara merkez ofisimizde, uzman ekibimiz tarafından yürütülmektedir. Çalışmalarınız gizlilik ilkesiyle ele alınır.

📊 Yayın Sürecinde Danışmanlık

🇹🇷 Türkiye’de Hızlı Yayın Dünyasında Etkileyici Bir İz Bırakın!

🦸

Uzman Yazarlar

TR Dizin ve DergiPark dergileri konusunda lisansüstü eğitimli danışmanlarla destek

✨

Özgünlük ve Etik

Benzerlik kontrolü ve etik kaynak kullanımı

⏰

Zamanında Teslimat

Hızlı yayın hedefiniz için birlikte planlanan teslim takvimi

❤️

Müşteri Memnuniyeti

Sizin başarınız bizim başarımızdır

📞 Hemen bize ulaşın ve Türkiye’de hızlı yayın sürecinizi harika bir deneyime dönüştürelim!

📊 Yayın Sürecinde Danışmanlık | 📞 0 (312) 276 75 93

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir