Kısaca: Highlights, makalenizin en önemli yeni bulgularını ve varsa yeni yöntemini 3–5 kısa madde hâlinde anlatan ayrı bir gönderim dosyasıdır. Highlights nasıl yazılır sorusunun özü şudur: her madde tek bir fikir taşır, boşluklar dâhil 85 karakteri geçmez, kısaltma ve jargon içermez, okurun arama motorunda kullanacağı terimleri barındırır. Elsevier dergilerinde bu dosya Word belgesi olarak ve yükleme ekranında “Highlights” türü seçilerek eklenir. Highlights özetin kısaltılmış hâli değildir; çalışmanın “ne buldu, neden önemli” sorusuna verilen en kısa cevaptır.
Hazırlayan: Dergi Makalesi Danışmanlık Editör Ekibi · Kaynak: Elsevier yazar araçları (Highlights), Elsevier Guide for Authors sayfaları, COPE, Think. Check. Submit. · Okuma: 11 dk

Highlights nedir, makalede ne işe yarar?
Highlights, Türkçede çoğu zaman “öne çıkanlar” ya da “öne çıkan bulgular” olarak karşılanan, makalenin başında veya dergi sayfasında özetin yanında görünen kısa madde listesidir. Kısa cevap: highlights okurun ve arama motorunun makalenizi birkaç saniyede tanımasını sağlar. Elsevier bu maddeleri makalenin “asansör konuşması” olarak tanımlar ve amacının çalışmanın çevrim içi bulunabilirliğini artırmak olduğunu belirtir.
Highlights hakemlerin bilimsel değerlendirmesinin parçası değildir; Elsevier’in yazar sayfasına göre editoryal değerlendirmede dikkate alınmaz ve kural olarak son dosyalar aşamasına kadar zorunlu değildir. Buna rağmen pek çok dergi bu dosyayı ilk gönderimde ister ve eksik olduğunda gönderimi teknik kontrolde geri gönderebilir. Bu yüzden highlights’ı makale bittikten sonra aceleyle değil, özet ve başlıkla birlikte planlamak en güvenli yoldur.
İyi yazılmış highlights üç işi aynı anda görür: okura makalenin yeniliğini hızlıca anlatır, dergi platformunda ve arama sonuçlarında doğru kişilerin makaleye ulaşmasına yardım eder, sizin de çalışmanızın ana mesajını netleştirmenizi sağlar. Özeti henüz netleşmemiş bir makalede highlights yazmak zorlanıyorsa, sorun çoğunlukla maddelerde değil, çalışmanın ana katkısının tanımlanmamış olmasındadır. Bu durumda önce bilimsel makale özeti nasıl yazılır rehberimizdeki adımlarla özeti toparlamak işe yarar.
Highlights, özet, anahtar kelime ve grafik özetten nasıl ayrılır?
Yazarların en sık karıştırdığı nokta, highlights’ın özetle aynı şey olup olmadığıdır. Kısa cevap: değildir. Özet çalışmanın tamamını anlatır; highlights yalnızca yeni ve önemli olanı seçer. Anahtar kelimeler dizinleme için terim listesidir; grafik özet ise aynı mesajı tek bir görselle verir. Aşağıdaki tablo dört öğeyi karşılaştırır:
| Öğe | Biçim | Amaç | Tipik sınır |
|---|---|---|---|
| Highlights | 3–5 madde (Cell Press’te 3–4) | Yeni bulgu ve yöntemi tek bakışta göstermek | Her madde boşluklar dâhil en fazla 85 karakter |
| Özet (abstract) | Tek paragraf veya yapılandırılmış bölümler | Amaç, yöntem, bulgu ve sonucu bütün olarak anlatmak | Dergiye göre değişen kelime sınırı |
| Anahtar kelimeler | Kelime veya kısa terim listesi | Dizinleme ve aramada eşleşme | Genellikle dergi yazım kurallarında belirtilen sayıda terim |
| Grafik özet (graphical abstract) | Tek görsel | Ana mesajı görsel olarak aktarmak | Derginin istediği boyut ve dosya biçimi |
Bu dört öğe birbirini tekrar etmemeli, tamamlamalıdır. Highlights’ta kullandığınız ana terimlerin anahtar kelimelerinizle uyumlu olması bulunabilirliği güçlendirir; terim seçimi için anahtar kelime seçimi rehberimize bakabilirsiniz. Dergi ayrıca görsel bir özet istiyorsa, highlights’taki ana bulguyu görselin merkezine koymak tutarlılık sağlar; bunun için görsel özet (graphical abstract) hazırlama rehberimizi kullanabilirsiniz.
Bazı yayıncılar aynı işlevi farklı adlarla karşılar. Örneğin bazı tıp dergileri “Key Points” ya da “What this study adds” gibi kutular ister. Bunların biçimi highlights’tan farklı olabilir; soru-bulgu-anlam yapısı veya “bilinen / bu çalışmanın eklediği” ayrımı gibi. Adı ne olursa olsun, ölçüt derginin kendi yazar kılavuzudur.
Highlights hangi kurallara göre yazılır?
Kurallar yayıncıya ve dergiye göre değişebilir; ancak en yaygın kullanılan çerçeve Elsevier’in yazar araçlarında yayımladığı ölçütlerdir. Kısa cevap: 3–5 madde, her madde en fazla 85 karakter, kısaltma ve jargon yok, ayrı ve düzenlenebilir dosya. Aşağıdaki tablo bu kuralları ve pratikteki karşılıklarını özetler:
| Kural | Ne anlama gelir? | Pratik ipucu |
|---|---|---|
| 3–5 madde | Elsevier dergilerinde genel aralık; Cell Press makalelerinde 3–4 madde | Dergi daha dar bir sayı belirtiyorsa onu uygulayın. |
| 85 karakter sınırı | Boşluklar dâhil her madde en fazla 85 karakter | Word’de “Sözcük Sayımı” penceresindeki “Karakter (boşluklar dâhil)” değerine bakın. |
| Kısaltma ve jargon yok | Genel bir akademik okur maddeyi tek başına anlayabilmeli | Kısaltmayı açık yazın; açılımı uzunsa terimi sadeleştirin. |
| Yeni bulgu ve yöntem | Maddeler çalışmanın özgün katkısını yansıtmalı | Literatür özeti veya amaç cümlesi yerine bulgu cümlesi kurun. |
| Ayrı dosya | Highlights makale metnine değil, ayrı bir Word belgesine yazılır | Yükleme ekranında dosya türü olarak “Highlights” seçin; dosya adını da buna göre verin. |
| Arama terimleri | Okurun arayacağı terimler maddelerde geçmeli | Başlık ve anahtar kelimelerdeki temel kavramı en az bir maddede kullanın. |
Karakter sınırı Türkçe metinde de aynı şekilde sayılır; ç, ğ, ı, ö, ş ve ü birer karakterdir. Madde imini (•) ve numarayı genellikle sınıra dâhil etmeyin, ama noktalama ve boşlukları mutlaka sayın. Elsevier örneklerinde maddelerin sonunda nokta kullanılmadığı görülür; derginizde yayımlanmış birkaç makalenin highlights bölümüne bakmak bu tür biçim ayrıntılarında en güvenilir rehberdir.
Highlights nasıl yazılır? Adım adım yöntem
Highlights nasıl yazılır sorusuna en pratik cevap, maddeleri boş sayfadan değil bitmiş metinden çıkarmaktır. Highlights yazmanın en verimli yolu, makalenin bitmiş metninden maddeleri “süzmek”tir. Kısa cevap: önce ana katkıyı bir cümleyle yazın, sonra bunu destekleyen bulguları seçin, en son karakter sınırına göre kısaltın. Aşağıdaki yedi adım çoğu makale türünde işe yarar:
- Derginin kuralını okuyun. Yazar kılavuzunda highlights isteniyor mu, kaç madde ve kaç karakter sınırı var, hangi aşamada yükleniyor? Bunu not edin.
- Ana katkıyı tek cümlede yazın. “Bu çalışma ilk kez / farklı olarak / daha kesin biçimde ne gösterdi?” sorusunun cevabını sınır düşünmeden yazın.
- Bulgular bölümünden 4–6 aday cümle çıkarın. Özet, bulgular ve sonuç bölümlerindeki en güçlü ifadeleri listeleyin. Yöntem yeniyse yöntemi anlatan bir aday ekleyin.
- Her adayı tek fikre indirin. “ve” ile bağlanmış iki bulgu varsa ikiye bölün ya da önemsiz olanı çıkarın.
- Kısaltmaları ve jargonu ayıklayın. Laboratuvar içi kısaltmaları, istatistik çıktısı ifadelerini ve parantez içi ayrıntıları kaldırın.
- Karakter sınırına göre kısaltın. Gereksiz sözcükleri (“bu çalışmada”, “sonuçlar göstermiştir ki”) atın; maddeyi doğrudan bulguyla başlatın.
- Makaleyle tutarlılığı kontrol edin. Her madde makalede açıkça desteklenen bir bulguya dayanmalı; metinde olmayan bir iddia highlights’a girmemeli.
Maddelerin sırası da önemlidir. Genellikle ilk madde en önemli bulguyu, ikinci madde onu destekleyen ikinci bulguyu, son madde ise uygulama veya yöntem katkısını verir. Böylece okur yalnızca ilk iki maddeyi okusa bile çalışmanın ne getirdiğini anlar.
İyi ve zayıf highlights örnekleri nasıl ayırt edilir?
Highlights nasıl yazılır sorusunu en iyi örnekler cevaplar. Kısa cevap: zayıf highlights çalışmanın konusunu veya amacını anlatır; güçlü highlights bulguyu ve katkıyı anlatır. Aşağıdaki örnekler kurgusal bir çalışma üzerinden hazırlanmıştır ve yalnızca yazım farkını göstermek içindir; gerçek bir araştırmanın sonuçları değildir. İngilizce dergilere gönderim en yaygın kullanım olduğu için örnekler İngilizce verilmiş, sağ sütundaki her madde 85 karakter sınırının altında tutulmuştur.
| Zayıf madde | Daha güçlü madde | Neden daha iyi? |
|---|---|---|
| This study investigates the effects of sleep on adolescents | Shorter sleep was linked to lower maths scores in secondary school students | Konu yerine bulguyu söyler; okurun arayacağı “sleep” ve “maths scores” terimlerini içerir. |
| Data were analyzed using SEM and CFA with a large sample | A new short scale measured digital stress with good model fit | Kısaltmaları kaldırır; yöntemin ne ürettiğini, yani yeni ölçeği öne çıkarır. |
| Results are important for policy makers and teachers | Schools may consider later start times to support student sleep | Genel bir önem cümlesi yerine somut bir uygulama sonucu verir; aşırı iddiadan kaçınır. |
Türkçe yazımda da aynı mantık geçerlidir. “Bu çalışmada öğretmenlerin dijital yeterlikleri incelenmiştir.” cümlesi bir amaç cümlesidir. Bunun yerine çalışmanız gerçekten bunu gösteriyorsa “Uzaktan eğitim deneyimi, öğretmenlerin dijital yeterlik puanıyla ilişkiliydi” gibi bulguya dayanan bir madde tercih edilir. Burada da kural değişmez: madde, makalede istatistiksel ve yöntemsel olarak desteklenen sonuçtan daha güçlü bir iddia taşımamalıdır. “İlk kez”, “kanıtladı” veya “kesin olarak” gibi ifadeleri yalnızca metin bunu gerçekten destekliyorsa kullanın; aksi hâlde hakem ve editör güvenini zedeler.
Türkçe makalede highlights nasıl yazılır, DergiPark ister mi?
Kısa cevap: çoğu Türkçe dergi highlights istemez, ancak isteyenler vardır ve kural dergiden dergiye değişir. DergiPark bir dergi barındırma platformudur; gönderimde hangi dosyaların isteneceğini her derginin kendi yazım kuralları belirler. Bazı dergiler “Öne Çıkanlar”, “Highlights” veya “Genişletilmiş Özet” gibi ek bölümler isteyebilir. Bu bölümler aynı şey değildir: genişletilmiş özet uzun bir İngilizce metindir, highlights ise birkaç kısa maddedir.
Derginizin istediğini anlamanın en hızlı yolu şunlardır: derginin DergiPark sayfasındaki “Yazım Kuralları” bölümünü okumak, derginin makale şablonunu indirmek ve son sayıda yayımlanan birkaç makalenin ilk sayfasına bakmak. Şablonla çalışıyorsanız ek bölümlerin yerini de şablon gösterir; bu konuda dergi şablonuyla makale hazırlama rehberimiz yol gösterebilir.
Uluslararası bir dergiye gönderiyorsanız highlights neredeyse her zaman İngilizce yazılır. Türkçe makalesi olup sonradan İngilizce dergiye uyarlanan çalışmalarda highlights’ı Türkçeden kelime kelime çevirmek yerine doğrudan İngilizce kurmak, karakter sınırını korumayı kolaylaştırır.
Highlights yazarken en sık hangi hatalar yapılır?
Kısa cevap: en sık hata, highlights’ı özetin ilk cümlelerinden kopyalamaktır. Aşağıdaki tablo editörlük çalışmalarında en çok karşılaşılan hataları ve düzeltme yollarını gösterir:
| Hata | Sonucu | Düzeltme |
|---|---|---|
| Özetten cümle kopyalamak | Maddeler uzun olur, sınırı aşar ve yeni bir şey söylemez | Özeti kaynak olarak kullanın ama maddeyi yeniden kurun. |
| Amaç veya konu cümlesi yazmak | Okur bulguyu öğrenemez | “İnceledik” yerine “bulduk / gösterdi” mantığıyla yazın. |
| Kısaltma ve teknik kod kullanmak | Genel okur ve arama motoru maddeyi anlamaz | Kısaltmaları açın veya sadeleştirin. |
| Tek maddeye birden fazla fikir sığdırmak | Karakter sınırı aşılır, mesaj bulanıklaşır | Her madde için tek fikir kuralını uygulayın. |
| Metinde olmayan iddia eklemek | Hakem ve editör güvenini zedeler, etik sorun yaratabilir | Her maddeyi bulgular bölümündeki bir sonuca bağlayın. |
| Highlights’ı makale dosyasına gömmek | Sistem dosyayı ayrı tür olarak tanımaz, teknik iade gelebilir | Ayrı Word dosyası yükleyip türünü “Highlights” seçin. |
| Revizyonda güncellememek | Değişen bulgularla maddeler çelişir | Her revizyonda highlights’ı da yeniden okuyun. |
Son madde gözden kaçar: hakem yorumlarıyla analiz veya yorum değiştiğinde highlights eski bulguyu anlatmaya devam edebilir. Revizyon dosyalarını hazırlarken highlights, özet ve başlığı birlikte kontrol etmek bu çelişkiyi önler.
Göndermeden önce highlights nasıl kontrol edilir?
Kısa cevap: sayı, uzunluk, dil, tutarlılık ve dosya türü olmak üzere beş noktayı kontrol edin. Aşağıdaki liste son okumada kullanılabilir:
- Sayı: Madde sayısı derginin sınırında mı (çoğu Elsevier dergisinde 3–5, Cell Press’te 3–4)?
- Uzunluk: Her madde boşluklar dâhil 85 karakteri aşmıyor mu? Word’ün karakter sayımıyla tek tek ölçün.
- Dil: Kısaltma, jargon, kaynak gösterimi veya istatistik çıktısı var mı? Varsa sadeleştirin.
- Tutarlılık: Her madde makalenin bulgular ve sonuç bölümünde desteklenen bir sonuca dayanıyor mu? Başlık ve özetle çelişki var mı?
- Dosya: Highlights ayrı, düzenlenebilir bir Word dosyası mı ve yükleme ekranında doğru türle mi eklendi?
Gönderim paketinizde ön yazı, başlık sayfası ve beyanlar da varsa, bu dosyaların birbirine uyumunu tek seferde kontrol etmek zaman kazandırır. Ön yazıda vurguladığınız katkı ile highlights’taki ilk maddenin aynı mesajı vermesi editör açısından tutarlı bir izlenim yaratır; ön yazı için editöre ön yazı (cover letter) rehberimize bakabilirsiniz.
Highlights ve gönderim dosyalarında nasıl destek oluyoruz?
Lisansüstü eğitimli editörlerimiz, sizin yazdığınız makale üzerinden highlights maddelerini derginin kurallarına göre gözden geçirir, karakter sınırı, kısaltma ve tutarlılık açısından editoryal öneriler sunar; özet, başlık, anahtar kelime ve ön yazının birbirine uyumunu birlikte kontrol ederiz. Bulguları, veriyi ve yorumu yazar belirler; katkımız editoryal düzenleme ve danışmanlık düzeyindedir. Çalışmanın kapsamına göre teklifimizi sizinle paylaşırız. Genel akademik makale süreçleri için makale danışmanlığı sayfamızdaki açıklamalara da bakabilirsiniz.
Desteğimiz bir danışmanlık ve editörlük hizmetidir. 9 Ağustos 2026’dan beri yürürlükte olan düzenleme (7592 sayılı Kanun, 2547 sayılı Kanun Ek Madde 47) gereği başkası adına tez veya makale hazırlanmaz; metin, veri ve yorumların sahibi yazardır. Hiçbir danışman veya hizmet bir derginin kabul kararını garanti edemez.
Highlights ve gönderim dosyalarınızı birlikte gözden geçirelim mi?
Özet: highlights için kısa kontrol
- Highlights, makalenin yeni bulgu ve yöntemini 3–5 kısa maddeyle anlatan ayrı bir dosyadır.
- Elsevier ölçütüne göre her madde boşluklar dâhil en fazla 85 karakterdir; Cell Press’te 3–4 madde istenir.
- Maddeler konu veya amaç değil, bulgu ve katkı anlatmalı; kısaltma ve jargon içermemelidir.
- Her madde makalede desteklenen bir sonuca dayanmalı; revizyonda highlights da güncellenmelidir.
- Türkçe dergilerde highlights isteği dergiye göre değişir; ölçüt her zaman derginin yazım kurallarıdır.
Sık sorulan sorular
Highlights kaç madde olmalı?
Elsevier dergilerinde genel aralık 3–5 maddedir; Cell Press makalelerinde 3–4 madde istenir. Derginizin yazar kılavuzu farklı bir sayı belirtiyorsa her zaman onu uygulayın.
85 karakter sınırına boşluklar dâhil mi?
Evet. Elsevier’in ölçütüne göre her madde boşluklar dâhil en fazla 85 karakter olmalıdır. Word’ün sözcük sayımı penceresindeki “boşluklar dâhil karakter” değeri bu kontrol için yeterlidir.
Highlights özetle aynı cümleleri içerebilir mi?
Aynı bulguyu anlatabilir ama özetin cümlelerini kopyalamamalıdır. Özet çalışmanın tamamını anlatır; highlights yalnızca yeni ve önemli sonuçları kısa, bağımsız maddeler hâlinde verir.
Highlights’ta kaynak veya istatistik değeri yazılır mı?
Genellikle hayır. Kaynak gösterimi, p değeri ve karmaşık istatistik ifadeleri maddeyi uzatır ve genel okur için anlaşılmaz hâle getirir. Bulguyu sade bir cümleyle verip ayrıntıyı makale metnine bırakın.
Highlights ilk gönderimde zorunlu mu?
Elsevier’in yazar sayfasına göre highlights editoryal değerlendirmenin parçası değildir ve son dosyalar aşamasına kadar zorunlu değildir. Ancak birçok dergi ilk gönderimde ister; derginizin gönderim kontrol listesine bakın.
Türkçe makaleye highlights eklemeli miyim?
Yalnızca dergi istiyorsa ekleyin. Dergi istemiyorsa makale dosyasına kendiliğinden highlights bölümü eklemek şablona aykırı olabilir. İsteyen dergilerde dil ve biçim kuralını yazım kurallarından kontrol edin.
Kaynaklar
- Elsevier – Highlights (yazar araçları ve kaynakları)
- Elsevier – Yazar politikaları ve yönergeleri
- DergiPark – dergi yazım kuralları için dergi sayfaları
- COPE – Committee on Publication Ethics
- Think. Check. Submit.
Dergi Makalesi Danışmanlık Editör Ekibi
Dergi seçimi, makale düzenleme, gönderim ve revizyon sürecinde destek veren lisansüstü eğitimli uzmanlardan oluşan ekibimiz bu rehberi Elsevier’in highlights yazar yönergeleri ve dergi yazım kuralları doğrultusunda hazırladı. Highlights kuralları dergiye göre değişebilir; kendi derginizin yazar kılavuzunu mutlaka kontrol edin.