Kısa cevap: Dergi formatına uygun makale hazırlamanın en güvenli yolu, metni baştan derginin şablonunda yazmak ya da hazır metni şablona “stil stil” aktarmaktır. Word şablonlarında bu, derginin tanımladığı paragraf ve başlık stillerini kullanmak demektir; LaTeX şablonlarında ise derginin belge sınıfını ve kaynakça stilini kullanmak. Kopyala-yapıştır ile biçimi elle taklit etmek, en sık format hatası kaynağıdır. Bu yazıda Word, LaTeX ve DergiPark için şablon uyumlu bir iş akışını ve sık karşılaşılan sorunların çözümlerini bulacaksınız.
Atıf sistemleri, öz yapısı ve beyanlar gibi yazım kurallarının genel çerçevesini makale formatlama rehberimizde ele alıyoruz. Bu yazı ise işin teknik tarafına, yani şablon dosyasıyla çalışmaya odaklanıyor.
Dergi şablonu nedir ve neden önemlidir?
Dergi şablonu, derginin istediği sayfa düzenini, yazı tiplerini, başlık düzeylerini, tablo ve şekil başlıklarını ve kaynakça biçimini önceden tanımlayan bir dosyadır. Bazı dergiler Word şablonu, bazıları LaTeX şablonu, bazıları ikisini birden sunar; bazı dergiler ise şablon vermez ve yalnızca yazım kuralları yayımlar.
Şablonun önemi iki yönlüdür. Birincisi, editörün teknik kontrolünü kolaylaştırır ve “yazara iade” riskini azaltır. İkincisi, kabul sonrası dizgi aşamasını hızlandırır. Şablona uymayan bir dosya, dizgide hata çıkma olasılığını artırır. Ayrıca editörler ve hakemler, derginin alışılmış görünümündeki bir metni daha rahat okur; tablo, şekil ve kaynakların yeri beklendiği gibi olduğunda dikkat biçimden içeriğe kayar. Dergi şablonu bu yüzden yalnızca teknik bir zorunluluk değil, metnin okunabilirliğini artıran bir araçtır.
Hangi aracı seçmeli: Word mü, LaTeX mi?
Dergi yalnızca birini kabul ediyorsa seçim basittir. İkisini de kabul ediyorsa şu karşılaştırma yol gösterebilir:
| Ölçüt | Word şablonu | LaTeX şablonu |
|---|---|---|
| Öğrenme eğrisi | Düşük; çoğu yazar zaten kullanır | Daha yüksek; komut ve derleme mantığı gerekir |
| Denklem yoğun metinler | Denklem düzenleyiciyle mümkün, uzun metinlerde zahmetli | Güçlü ve tutarlı |
| Ortak yazarlarla çalışma | İzlenen değişiklikler ve yorumlar yaygın | Overleaf gibi çevrimiçi editörlerle kolay |
| Kaynakça yönetimi | Zotero, Mendeley, EndNote eklentileri | BibTeX veya BibLaTeX ile otomatik |
| Biçim tutarlılığı | Stiller doğru kullanılırsa iyi, elle biçimlendirme riskli | Belge sınıfı biçimi otomatik uygular |
| Yaygın alanlar | Sosyal bilimler, sağlık, eğitim, hukuk | Matematik, fizik, mühendislik, bilgisayar bilimleri |
Word şablonuyla şablon uyumlu çalışma
1. Şablonu doğru yerden indirin
Şablonu her zaman derginin resmî sayfasından ve en güncel haliyle indirin. Eski sayılardan kalma şablonlar, değişmiş kuralları içermeyebilir. DergiPark’taki dergilerde şablon dosyası genellikle derginin “Yazım Kuralları” sayfasında bulunur.
2. Stilleri tanıyın
Şablonu açtıktan sonra Word’ün “Stiller” bölmesini açın. Dergi; başlık, yazar bilgisi, öz, anahtar kelimeler, başlık düzeyleri, ana metin, tablo başlığı, şekil başlığı ve kaynakça için ayrı stiller tanımlamış olabilir. Her metin parçasının hangi stile karşılık geldiğini not edin. Şablonda örnek metin varsa onu silmeden önce her örnek paragrafın stilini inceleyin; dergi, örnek metin üzerinden hangi stilin nerede kullanılacağını göstermiş olabilir. Bu küçük inceleme, aktarım sırasında yapılacak hataları büyük ölçüde azaltır.
3. Metni “biçimsiz” aktarın
Hazır metninizi şablona aktarırken “Yalnızca metni koru” seçeneğiyle yapıştırın. Ardından her paragrafa şablondaki uygun stili uygulayın. Doğrudan biçimli yapıştırma, eski belgenin stillerini şablona taşır ve görünmeyen biçim çakışmalarına yol açar.
4. Tablo ve şekilleri ekleyin
Tabloları Word’ün tablo aracıyla oluşturun; resim olarak eklemeyin. Şekilleri derginin istediği çözünürlükte hazırlayın ve “metinle aynı hizada” yerleşimi tercih edin; yüzen şekiller sayfa düzenini bozabilir. Tablo ve şekil başlıklarını Word’ün “Resim yazısı ekle” özelliğiyle eklerseniz numaralandırma otomatik güncellenir.
5. Denklemleri yerleşik araçla yazın
Denklemleri resim olarak eklemek yerine Word’ün denklem düzenleyicisini kullanın. Dergi farklı bir araç istiyorsa yazar rehberinde belirtir.
6. Kaynakçayı bağlayın
Kaynak yönetim programınızda derginin atıf stilini seçin. Dergiye özgü stil yoksa en yakın standart stili seçip farklılıkları elle düzeltin. Gönderimden önce bazı dergiler alan kodlarının düz metne çevrilmesini ister; bu durumda programın “bağlantıları kaldır” işlevini kullanın ve öncesinde bir yedek alın.
LaTeX şablonuyla çalışma
1. Doğru belge sınıfını kullanın
Derginin LaTeX şablonu genellikle bir belge sınıfı (.cls) ve bir kaynakça stili (.bst) dosyası içerir. Bu dosyaları değiştirmeyin; ayarları yalnızca şablonun izin verdiği seçeneklerle yapın.
2. Overleaf şablon galerisine bakın
Pek çok yayıncının şablonu Overleaf’in şablon galerisinde hazır olarak bulunur. Ortak yazarlarla aynı anda çalışmak için pratik bir seçenektir. Yine de şablonun güncel olup olmadığını derginin sayfasıyla karşılaştırın.
3. Paketleri sınırlı tutun
Şablonun desteklemediği paketleri eklemek, derginin dizgi sisteminde derleme hatalarına yol açabilir. Gerekli paketleri yazar rehberinde belirtilenlerle sınırlayın.
4. Gönderim dosyalarını hazırlayın
Bazı dergiler derlenmiş PDF’in yanında kaynak dosyalarını (.tex, .bib, şekiller) da ister. Dosya adlarında Türkçe karakter ve boşluk kullanmayın; derleme hatalarını önler.
DergiPark’a yükleme öncesinde nelere dikkat edilmeli?
DergiPark üzerinden gönderim yapılan dergilerde şablonun yanında sistemin istediği dosya ve alanlar da hazırlanmalıdır:
- Tam metin ve anonim metin: Kör hakemlik uygulayan dergiler, yazar bilgisi içeren ve içermeyen iki ayrı dosya isteyebilir.
- Sistem alanları: Başlık, öz, anahtar kelimeler ve kaynakça, gönderim ekranında ayrı alanlara da girilebilir. Bu bilgilerin dosyadakiyle birebir aynı olması gerekir.
- Ek dosyalar: Etik kurul onayı, telif hakkı formu, benzerlik raporu ve yazar katkı beyanı gibi belgeler derginin istediği biçimde yüklenmelidir.
- Yazar bilgileri: ORCID numaraları ve kurum bilgileri tüm yazarlar için eksiksiz ve tutarlı girilmelidir.
Ortak yazarlarla şablon üzerinde nasıl çalışılır?
Çok yazarlı makalelerde şablon uyumu en çok taslakların el değiştirdiği sırada bozulur. Her yazar kendi bilgisayarındaki varsayılan biçimle paragraf eklediğinde, belge kısa sürede birbirine uymayan stillerle dolar. Bunu önlemek için:
- Tek bir “ana dosya” belirleyin ve tüm değişiklikler bu dosya üzerinde, izlenen değişikliklerle yapılsın.
- Ortak yazarlara, yeni metin eklerken şablondaki stilleri kullanmalarını hatırlatın.
- Dosya adlarına sürüm numarası ve tarih ekleyin; “son_son_gercek_son” gibi adlar karışıklığa yol açar.
- LaTeX kullanıyorsanız Overleaf gibi ortak bir çalışma ortamı ya da sürüm kontrol sistemi tercih edin.
- Biçim düzeltmelerini içerik tamamlandıktan sonra tek bir kişinin yapmasını kararlaştırın.
Tablo ve şekil dosyalarında teknik ayrıntılar
Dergi şablonu metin içi yerleşimi gösterse de, birçok dergi şekillerin ayrıca yüksek çözünürlüklü dosyalar olarak yüklenmesini ister. Grafiklerde vektör biçimler (EPS, PDF, SVG) büyütüldüğünde netliğini korur; fotoğraf ve mikroskop görüntülerinde ise derginin belirttiği çözünürlük esas alınır. Renkli şekillerin basılı sürümde gri tonlu görünüp görünmeyeceğini kontrol edin; yalnızca renkle ayrılan çizgiler gri tonda ayırt edilemeyebilir. Şekillerdeki yazı boyutunun, şekil sütun genişliğine küçültüldüğünde okunabilir kalmasına da dikkat edin.
Şablon uyumunu gönderimden önce nasıl test edersiniz?
Dosyanızı yüklemeden önce şu kısa testleri yapın:
- PDF testi: Belgeyi PDF’e dönüştürün ve sayfa sayfa inceleyin. Word’de görünmeyen taşmalar, boş sayfalar ve kaymış şekiller PDF’te ortaya çıkar.
- Stil denetimi: Word’de “Stil denetçisi” ya da stil bölmesindeki “kullanılan stiller” görünümüyle, şablon dışı stil kalıp kalmadığını kontrol edin.
- Karşılaştırma: Derginin son sayısından bir makalenin PDF’ini yanına açın; başlık düzeni, öz, tablo görünümü ve kaynakça biçimini yan yana karşılaştırın.
- Anonimlik kontrolü: Belge özelliklerinde ve izlenen değişikliklerde yazar adı kalmadığından emin olun.
- Bağlantı kontrolü: DOI bağlantıları ve çapraz başvurular çalışıyor mu?
Şablon sorunlarında hızlı çözüm tablosu
| Sorun | Olası neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Başlıklar şablondaki gibi görünmüyor | Elle kalın ve büyük yazılmış | Şablondaki başlık stilini uygulamak |
| Yazı tipi paragraf paragraf değişiyor | Biçimli yapıştırma | Metni biçimsiz yapıştırıp stilleri yeniden uygulamak |
| Tablo sayfadan taşıyor | Sütun genişlikleri sabit | Tabloyu pencereye sığdırmak veya yatay sayfa kullanmak (dergi izin veriyorsa) |
| Şekil numaraları karışık | Numaralar elle yazılmış | Resim yazısı özelliğiyle yeniden eklemek |
| Kaynakça biçimi tutarsız | Elle girilmiş kaynaklar | Kaynak yönetim programına aktarıp stil uygulamak |
| LaTeX derleme hatası | Desteklenmeyen paket veya Türkçe karakterli dosya adı | Paketi kaldırmak, dosya adını düzeltmek |
| Kelime sınırı aşılıyor | Şablona aktarımda tablolar ve özler dahil sayılmış | Derginin sayım kuralını kontrol edip gerekirse kısaltmak |
Ret sonrası başka bir şablona geçiş
Bir dergiden ret alıp başka bir dergiye geçerken, eski şablon üzerinde değişiklik yapmak yerine yeni derginin şablonunu açıp metni baştan aktarmak daha temiz sonuç verir. Bu sırada atıf stili, öz uzunluğu, başlık düzeyleri ve beyan bölümleri yeni derginin kurallarına göre güncellenmelidir. Önceki derginin adı veya biçim izleri yeni gönderimde kalmamalıdır. Kapak mektubunun da yeni dergiye göre yeniden yazılması ve önceki hakem yorumlarıyla yapılan iyileştirmelerin metne yansıtılması unutulmamalıdır.
Sık sorulan sorular
Dergi şablon vermiyorsa ne yapmalıyım?
Yazım kurallarına göre kendi belgenizi biçimlendirin. Derginin son sayısındaki bir makalenin PDF’i, başlık düzeni ve tablo biçimi için iyi bir örnek olur.
Şablonun yazı tipini veya kenar boşluklarını değiştirebilir miyim?
Hayır. Şablonun amacı biçim birliğidir. Kelime sınırı veya sayfa sınırı sorunu yaşıyorsanız metni kısaltın; şablonun ayarlarını değiştirmeyin.
İlk gönderimde de şablon zorunlu mu?
Bu derginin politikasına bağlıdır. Bazı dergiler ilk gönderimde serbest format kabul edip şablonu kabul sonrasında ister. Yazar rehberinde açık bir ifade yoksa şablonla göndermek daha güvenlidir.
Word’de yazdığım makaleyi LaTeX şablonuna aktarabilir miyim?
Evet, ancak bu bir dönüştürme işidir: başlıklar, tablolar, denklemler ve kaynakça LaTeX sözdizimine çevrilmelidir. Otomatik dönüştürme araçları başlangıç için yardımcı olabilir, ama sonucu mutlaka elle kontrol etmek gerekir.
Dergi şablonu ile yazım kuralları çelişirse hangisini esas almalıyım?
Böyle bir durumda genellikle daha güncel olan belge esas alınır. Emin değilseniz derginin editörlüğüne kısa bir e-postayla sormak en doğru yoldur; tahminle ilerlemek, teknik kontrolde iade riskini artırabilir.
Makalenizi derginin şablonuna biz aktaralım
Metninizi ve hedef derginin şablonunu ya da bağlantısını gönderin. Lisansüstü eğitimli uzmanlarımız makalenizi Word veya LaTeX şablonuna aktarsın, stilleri, tablo ve şekilleri, kaynakçayı ve yükleme dosyalarını hazırlasın; teslimden önce her dosya editör onayından geçer. Kabul kararı dergiye aittir.
WhatsApp ile yazın Talep formunu doldurun
E-posta: info@yaptirma.com.tr
İlgili rehberler: Makale reddi almamak için format teknikleri · Q1 dergilerde dil ve format gereklilikleri
