Hızlı Hakem Süreci Olan Dergiler Nasıl Bulunur ve Doğrulanır?

Hızlı hakem süreci olan dergiler neden önemlidir?

Her şeyden önce hakem süreci, bir makalenin bilimsel niteliğinin bağımsız uzmanlarca değerlendirildiği aşamadır. Bu aşamanın uzaması, araştırmanın güncelliğini yitirmesine ve akademik takvimlerin kaymasına yol açabilir. Dolayısıyla süre bilgisi, dergi seçiminde kapsam ve dizin bilgisinden sonra gelen önemli bir ölçüttür.

Bununla birlikte hızlı bir hakem süreci her zaman olumlu bir işaret değildir. Gerçek bir değerlendirme, hakemlerin makaleyi okumasına, yöntemleri incelemesine ve yazılı geri bildirim hazırlamasına zaman tanır. Bu nedenle çok kısa sürede, hiçbir düzeltme istenmeden kabul veren dergiler dikkatle incelenmelidir. Kısacası amaç en hızlı dergiyi değil, makul sürede gerçek bir değerlendirme yapan dergiyi bulmaktır.

Hakem süresi hangi verilerle ölçülür?

Derginin süreci hakkında güvenilir bilgi edinmenin birkaç yolu vardır. Aşağıdaki tablo, en yaygın veri kaynaklarını ve bunları nasıl okuyacağınızı özetler.

Örneğin birçok büyük yayınevi, dergi sayfalarında ilk karar ve kabule kadar geçen süreyi ortanca değer olarak paylaşır. Ancak bu veriler bir ortalama ya da ortancadır; sizin makalenizin süresi alanınıza, hakem bulma kolaylığına ve revizyon sayısına göre değişebilir. Bu verilerin nasıl yorumlanacağını yayın süresi verilerini okuma rehberi yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Hızlı hakem süreci olan dergiler nasıl bulunur?

Doğru dergiyi bulmak için rastgele listeler yerine sistemli bir yöntem izlemek gerekir. Aşağıdaki adımlar, hem hızı hem de güvenilirliği birlikte değerlendirmenizi sağlar.

1. Kapsama uygun dergileri listeleyin. Kaynakçanızda en sık atıf yaptığınız dergilerden ve alanınızdaki dizinlerden 8–10 aday dergi belirleyin.
2. Dizin kaydını doğrulayın. Ulusal dergiler için TR Dizin, uluslararası dergiler için Clarivate Master Journal List ve Scopus kaynak listesinden kayıtları kontrol edin.
3. İlk karar verisini toplayın. Derginin sitesinde süre bilgisi varsa not alın; yoksa bu bilgiyi editöre kısa bir e-postayla sorabilirsiniz.
4. Yayımlanmış makaleleri inceleyin. Son sayılardan birkaç makalenin geliş ve kabul tarihlerini karşılaştırın. Böylece sitedeki beyanın gerçeği yansıtıp yansıtmadığını görürsünüz.
5. Yazar deneyimlerine bakın. Meslektaşlarınızın ve danışmanınızın deneyimleri, resmî verileri tamamlayan değerli bir kaynaktır.
6. Kısa listeyi önceliklendirin. Kapsam uyumu, dizin, süre ve ücret politikası sütunlarından oluşan basit bir tablo hazırlayarak son kararı verin.

Türkiye’deki dergilerde hakem süreci nasıl takip edilir?

Türkiye’deki dergilerin büyük bölümü DergiPark altyapısını kullanır. Bu sistemde makalenizin hangi aşamada olduğunu yazar panelinden izleyebilirsiniz. Ayrıca birçok DergiPark dergisi, yayımlanan makalelerin künyesinde geliş ve kabul tarihlerini gösterir. Dolayısıyla süreyi tahmin etmek için son sayılardaki tarihleri karşılaştırmak pratik bir yöntemdir.

Bunun yanı sıra derginin yayın sıklığı da toplam süreyi etkiler. Yılda iki sayı çıkaran bir dergide kabul edilen makale, bir sonraki sayıyı beklemek zorunda kalabilir. Buna karşın erken görünüm uygulayan dergiler, kabul edilen makaleyi sayı beklemeden çevrimiçi yayımlar. Bu yüzden gönderim öncesinde derginin yayın takvimini incelemek, beklenmedik gecikmeleri önler.

Hızlı hakem süreci olan dergiler ile yırtıcı dergiler nasıl ayırt edilir?

Hızlı yayın vaadi, yırtıcı (predatory) dergilerin en sık kullandığı tekniklerden biridir. Bu dergiler yayın ücreti almayı öncelikli hedef olarak görür ve gerçek bir hakem değerlendirmesi yapmaz. Aşağıdaki işaretler dikkatli olmanız gerektiğini gösterir:

• Birkaç gün içinde kabul vaadi: Gerçek bir hakem değerlendirmesi, makalenin okunması ve raporlanması için zaman gerektirir.
• Belirsiz hakem süreci: Derginin sitesinde hakemlik politikası, editör kurulu ve iletişim bilgisi açıkça yer almıyorsa temkinli olun.
• Doğrulanamayan dizin iddiaları: “SCI’da taranıyoruz” gibi ifadeler, resmî listelerde karşılığı yoksa yanıltıcıdır.
• Toplu e-posta davetleri: Alanınızla ilgisi olmayan çağrılar ve abartılı övgüler sık görülen bir işarettir.
• Kabulden önce ödeme talebi: Açıkça duyurulmayan veya değerlendirme öncesi istenen ücretler risklidir.

Bir derginin güvenilirliğini değerlendirmek için Think. Check. Submit. kontrol listesi ve COPE ilkeleri iyi birer başlangıçtır. Ayrıca hız ve güvenilirliği birlikte değerlendirmek için hem hızlı hem güvenilir dergiyi ayırt etme yazımızdaki kontrolleri uygulayabilirsiniz.

Hakem sürecini yazar olarak nasıl kısaltabilirsiniz?

Sürenin önemli bir kısmı dergiden kaynaklanır; ancak yazarın kontrolünde olan adımlar da vardır. Özellikle masa başı ret ve gereksiz revizyon turları, iyi hazırlanmış bir gönderimle büyük ölçüde önlenebilir.

• Yazım kurallarına tam uyun. Kaynakça biçimi, kelime sınırı ve dosya düzeni eksiksiz olduğunda editör makaleyi daha hızlı hakeme yönlendirir.
• Güçlü bir ön yazı hazırlayın. Makalenin katkısını ve dergi kapsamıyla ilişkisini kısa ve net biçimde anlatın.
• Uygun hakem önerin. Dergi izin veriyorsa çıkar çatışması olmayan uzman hakemler önermek, hakem bulma süresini kısaltabilir.
• Revizyonlara zamanında yanıt verin. Hakem yorumlarına madde madde yanıt veren ayrıntılı bir yanıt mektubu, ikinci turun daha hızlı tamamlanmasını sağlar.
• Dili ve yöntemi önceden kontrol ettirin. Gönderim öncesi bir meslektaş okuması, sık rastlanan düzeltme taleplerini azaltır.

Makalenizi gönderime hazırlarken metni bir uzmanla gözden geçirmek isterseniz Makale Hazırlama sayfasında bütçenize göre destek seçeneklerini inceleyebilirsiniz.

Takvime göre dergi seçimi nasıl planlanır?

Süre baskısı altında çalışıyorsanız dergi seçimini geriye doğru planlamak işinizi kolaylaştırır. Başka bir deyişle önce makalenin hangi tarihe kadar kabul almış olması gerektiğini belirleyin, ardından bu tarihten geriye doğru her aşamaya pay ayırın.

Örneğin bir başvuru dosyası için kabul yazısına ihtiyacınız varsa takvimi şu aşamalara bölebilirsiniz: gönderim öncesi son okuma, editör ön incelemesi, birinci hakem turu, revizyon hazırlığı ve ikinci tur. Her aşama için derginin verilerine dayanan gerçekçi bir süre yazın. Bunun yanında olası bir ret durumunda ikinci dergiye geçiş için de zaman bırakın.

Ayrıca kısa listenizdeki dergileri iki gruba ayırmak faydalıdır. Birinci grup, kapsamı tam uyan ve süresi makul olan dergilerdir. İkinci grup ise ret durumunda hemen başvurabileceğiniz yedek dergilerdir. Böylece ret kararı geldiğinde yeni bir araştırmaya başlamak yerine hazırladığınız dosyayı küçük düzenlemelerle yedek dergiye gönderebilirsiniz.

Bu planlamada hızlı hakem süreci olan dergiler genellikle birinci gruba yerleştirilir; ancak kapsam uyumu zayıfsa hızın bir anlamı kalmaz. Çünkü kapsam dışı bir makale, süre ne kadar kısa olursa olsun büyük olasılıkla masa başında reddedilir ve kazanılması beklenen zaman kaybedilir.

Son olarak bazı yayınevlerinin aktarım (transfer) seçeneği sunduğunu unutmayın. Bu seçenekte reddedilen makale, yazarın onayıyla aynı yayınevinin başka bir dergisine hakem raporlarıyla birlikte aktarılabilir. Dolayısıyla süreç sıfırdan başlamaz ve zaman kaybı azalır. Yine de aktarılan derginin kapsamını ve dizin durumunu ayrıca kontrol etmeniz gerekir.

Kontrol listesi: hızlı hakem süreci olan dergiler

• [ ] Aday dergiler kapsam uyumuna göre listelendi.
• [ ] Her derginin dizin kaydı resmî kaynaktan doğrulandı.
• [ ] İlk karar süresi veya geliş-kabul tarihleri not edildi.
• [ ] Yayın sıklığı ve erken görünüm uygulaması kontrol edildi.
• [ ] Yırtıcı dergi işaretleri tek tek incelendi.
• [ ] Ücret politikası açıkça okundu.
• [ ] Gönderim dosyası derginin yazım kurallarına göre hazırlandı.

Kısacası hızlı hakem süreci olan dergiler, doğru verilerle ve sistemli bir kontrolle bulunur. Böylece hem zamandan kazanırsınız hem de makalenizi güvenilir bir dergide yayımlama şansınızı korursunuz.

Sık sorulan sorular: hızlı hakem süreci olan dergiler