Kısaca: Scopus dergi sorgulama, Scopus’un ücretsiz Sources sayfasında derginin adı ya da ISSN numarasıyla yapılır. Sonuç sayfasında derginin hâlâ dizinde olup olmadığını, kapsam yıllarını, CiteScore, SJR ve SNIP değerlerini ve konu kategorisindeki yüzdelik dilimini görürsünüz. Bu rehberde sorgulamayı adım adım anlatıyor, metriklerin ne anlama geldiğini bir tabloyla karşılaştırıyor ve en sık yapılan okuma hatalarını gösteriyoruz.
Hazırlayan: Dergi Makalesi Danışmanlık Editör Ekibi · Dergi seçimi ve bibliyometri · Yayın: 28.10.2026 · Okuma: 12 dk
Scopus dergi sorgulama nedir, neden gereklidir?
Scopus dergi sorgulama, bir derginin Elsevier’in Scopus veri tabanında dizinlenip dizinlenmediğini ve dizinleniyorsa hangi yıllar için kapsandığını resmî kaynaktan doğrulamaktır. Derginin kendi web sitesindeki “Scopus’ta taranıyoruz” ifadesi tek başına yeterli değildir. Çünkü bu bilgi eski olabilir, yanlış olabilir ya da sahte bir dergi sitesine ait olabilir.
Sorgulamanın önemi, Scopus’un dergileri kalıcı olarak listede tutmamasından gelir. Elsevier’in açıklamasına göre dergileri bağımsız bir kurul (Content Selection and Advisory Board, CSAB) seçer ve dizindeki dergiler yeniden değerlendirilebilir. Bu nedenle bir dergi beş yıl önce Scopus’ta olsa bile bugün kapsam dışı kalmış olabilir. Sonuç olarak makalenizi göndermeden önce yapacağınız beş dakikalık bir kontrol, aylarca sürecek bir yayın sürecinin boşa gitmesini önleyebilir.
Pratikte sorgulama üç soruya yanıt verir:
- Dizin durumu: Dergi şu anda Scopus kapsamında mı, yoksa kapsamı belirli bir yılda sona ermiş mi?
- Etki göstergeleri: Derginin CiteScore, SJR ve SNIP değerleri ne düzeyde ve konu kategorisinde hangi yüzdelik dilimde yer alıyor?
- Uygunluk: Derginin konu kategorileri ve yayımladığı belge türleri sizin çalışmanızla örtüşüyor mu?
Scopus dergi sorgulama adım adım nasıl yapılır?
Kısa cevap: scopus.com/sources adresini açın, arama türünü “Title” ya da “ISSN” olarak seçin, dergiyi bulun ve kaynak sayfasını açın. Bu sayfa abonelik gerektirmez; bazı ek özellikler için ücretsiz bir Scopus Preview hesabı istenebilir. Adımlar şöyledir:
- Sources sayfasını açın: Arama motorundan değil, doğrudan scopus.com/sources adresinden girin. Böylece sahte ya da kopya sitelere düşme riskini azaltırsınız.
- ISSN ile arayın: Dergi adları benzer olabilir; örneğin aynı adı taşıyan farklı ülkelerden iki dergi bulunabilir. Bu yüzden basılı ISSN ve elektronik ISSN (E-ISSN) ile aramak daha güvenilirdir.
- Sonuç listesini inceleyin: Listede derginin adı, CiteScore değeri, en yüksek yüzdelik dilimi ve yayıncısı görünür. Ardından doğru dergiyi adının üzerine tıklayarak açın.
- Kaynak sayfasını okuyun: Kapsam yılları, yayıncı, konu alanları ve metrik sekmeleri bu sayfadadır. Bir sonraki bölümde her alanı tek tek açıklıyoruz.
- Kaynak listesini çapraz kontrol edin: Elsevier’in aylık güncellenen Source title list Excel dosyası, kapsamı sona eren dergilerin ayrı listesini de içerir. Şüpheli durumlarda bu dosyayı indirip ISSN ile arayın.
- Derginin gerçek sitesini doğrulayın: ISSN numarasını ISSN Portal üzerinden kontrol edin ve yayıncının resmî sitesiyle karşılaştırın.
Ayrıca aramayı yalnızca derginin adıyla yaptıysanız, sonuçtaki yayıncı adının derginin sitesindeki yayıncıyla aynı olup olmadığına bakın. Uyuşmazlık, çoğu zaman yanlış dergiye baktığınızın ilk işaretidir.
Kaynak (Source) sayfasında hangi alanlara bakılmalı?
Kaynak sayfası, Scopus dergi sorgulama işleminin asıl sonucudur. Burada her alan farklı bir soruya yanıt verir. Aşağıdaki tablo, hangi alanın ne anlattığını ve hangi durumun uyarı işareti sayılması gerektiğini özetliyor:
| Alan | Ne gösterir? | Dikkat edilecek durum |
|---|---|---|
| Years currently covered (kapsam yılları) | Derginin hangi yıllar arasında dizinlendiği | Bitiş yılı geçmişte kalmışsa yeni makaleler büyük olasılıkla dizinlenmez |
| Publisher (yayıncı) | Derginin yayıncısı | Derginin sitesindeki yayıncıyla farklıysa kopya site şüphesi |
| ISSN / E-ISSN | Derginin kimlik numaraları | Sitede yazan ISSN Scopus’takiyle eşleşmiyorsa durun |
| Subject area (konu alanı) | Derginin atandığı kategoriler | Çalışmanızın alanıyla örtüşmüyorsa masa başı ret riski artar |
| Source type (kaynak türü) | Dergi, kitap serisi, konferans bildirisi vb. | Konferans serisi “dergi” gibi sunuluyor olabilir |
| CiteScore ve CiteScore Tracker | Dört yıllık ortalama atıf ve içinde bulunulan yılın aylık izlemesi | Tek yıllık ani sıçrama tek başına kalite göstergesi değildir |
| SJR ve SNIP | Ağırlıklı prestij ve alana göre normalleştirilmiş etki | Farklı alanlardaki dergileri ham CiteScore ile kıyaslamayın |
| CiteScore rank | Kategori içindeki sıra ve yüzdelik dilim | Dergi birden çok kategoride farklı dilimde olabilir |
Özellikle kapsam yıllarına dikkat edin. Örneğin kapsamı 2015’te başlayıp 2023’te biten bir dergi, sonuç listesinde hâlâ görünebilir. Ancak 2024’ten sonra yayımlanan makaleleri Scopus’ta yer almaz. Bu durum, yayın sonrası akademik değerlendirmelerde sorun çıkarabilir.
Örnek: Scopus dergi sorgulama ile beş dakikada doğrulama
Diyelim ki danışmanınız size sağlık yönetimi alanında bir dergi önerdi ve derginin sitesinde “Scopus’ta taranıyoruz” yazıyor. Bu durumda Scopus dergi sorgulama işlemini şu sırayla yaparsınız. Önce derginin sitesindeki E-ISSN numarasını not alırsınız. Ardından scopus.com/sources sayfasında bu numarayla arama yaparsınız. Sonuç çıkarsa kaynak sayfasında yayıncı adını ve kapsam yıllarını sitedeki bilgilerle karşılaştırırsınız.
Eğer kapsam bitiş yılı geçmişteyse ya da yayıncı adı uyuşmuyorsa dergiyi listeden çıkarırsınız. Buna karşılık her şey tutarlıysa konu kategorisine ve yüzdelik dilime geçersiniz. Böylece birkaç dakika içinde derginin hem gerçek hem de güncel olduğunu belgelemiş olursunuz. Ayrıca bu kontrolün ekran görüntüsünü saklamak, ileride başvuru dosyası hazırlarken işinizi kolaylaştırır.
CiteScore nedir ve nasıl hesaplanır?
CiteScore, Elsevier’in Scopus verisiyle hesapladığı bir dergi etki göstergesidir. Elsevier’in destek sayfasına göre hesap dört takvim yılını kapsar: dergide bu dört yılda yayımlanan makale, derleme, konferans bildirisi, kitap bölümü ve veri makalelerinin aynı dört yılda aldığı atıflar toplanır. Ardından bu toplam, aynı türdeki belge sayısına bölünür.
Örneğin CiteScore 2024 değeri şöyle hesaplanır: 2021–2024 arasında yayımlanan belgelerin 2021–2024 arasında aldığı atıflar ÷ 2021–2024 arasında yayımlanan belge sayısı. Aşağıdaki örnek tamamen varsayımsaldır ve yalnızca hesabın mantığını göstermek için verilmiştir:
| Bileşen | Varsayımsal değer |
|---|---|
| 2021–2024 arasında yayımlanan belge sayısı | 400 |
| Bu belgelerin 2021–2024 arasında aldığı atıf | 1.320 |
| CiteScore = 1.320 ÷ 400 | 3,3 |
Bunun yanı sıra iki ayrıntıyı bilmek okumayı kolaylaştırır. İlk olarak, “baskıda” (articles in press) durumundaki makaleler hesaba katılmaz. İkinci olarak, CiteScore Tracker aynı yöntemle içinde bulunulan yıl için aylık güncellenir; tamamlanmış yıllık değer ise yılda bir kez sabitlenir. Dolayısıyla Tracker değeri yıl içinde yükselir ve yıl sonundaki değerle karşılaştırılmamalıdır.
CiteScore değerinin kendisi ise alandan alana çok değişir. Tıp ya da malzeme bilimi gibi atıfın yoğun olduğu alanlarda yüksek değerler olağandır. Buna karşın matematik ya da sosyal bilimlerin bazı dallarında daha düşük bir değer, kategorisinde üst sıralarda olabilir. Bu yüzden ham sayıdan çok yüzdelik dilime bakmak gerekir.
SJR ve SNIP neyi ölçer, CiteScore’dan farkı ne?
SJR (SCImago Journal Rank), SCImago grubunun Scopus verisiyle hesapladığı bir prestij göstergesidir. SJR’de her atıf eşit değildir: prestijli bir dergiden gelen atıf daha fazla ağırlık taşır. SNIP (Source Normalized Impact per Paper) ise Leiden Üniversitesi CWTS tarafından geliştirilmiştir ve alanların atıf alışkanlıklarındaki farkı dengelemeye çalışır. Böylece farklı disiplinlerdeki dergiler daha adil biçimde karşılaştırılabilir.
| Gösterge | Hesaplayan | Veri kaynağı | Ne ölçer? | Erişim |
|---|---|---|---|---|
| CiteScore | Elsevier | Scopus | Dört yıllık belge başına ortalama atıf | Scopus Sources üzerinden ücretsiz |
| SJR | SCImago | Scopus | Atıf yapan derginin prestijine göre ağırlıklı etki | scimagojr.com üzerinden ücretsiz |
| SNIP | CWTS (Leiden) | Scopus | Alanın atıf potansiyeline göre normalleştirilmiş etki | Scopus ve journalindicators.com |
| Journal Impact Factor (JIF) | Clarivate | Web of Science | İki yıllık belge başına ortalama atıf | JCR aboneliği gerekir |
Tablodan da görüldüğü gibi Etki Faktörü Scopus’a değil, Web of Science’a aittir. Bu nedenle “Scopus etki faktörü” diye bir değer yoktur; Scopus’ta karşılığı CiteScore ve SJR’dir. Ayrıca bir derginin Scopus’ta olması, SCI-E ya da SSCI kapsamında olduğu anlamına gelmez. Bu iki dizinin farkını Q1, Q2, Q3 ve Q4 dergiler arasındaki fark yazımızda da ele aldık.
Scopus’ta Q1–Q4 dilimi nasıl okunur?
Scopus kaynak sayfasında dergiler, CiteScore değerine göre her konu kategorisinde sıralanır ve bir yüzdelik dilim (percentile) alır. Genel kabule göre 75. yüzdelik ve üzeri Q1, 50–74 arası Q2, 25–49 arası Q3, 25’in altı ise Q4 olarak okunur. SCImago da SJR değerine göre kendi Q1–Q4 dilimlerini yayımlar.
Burada sık karıştırılan nokta şudur: aynı dergi, CiteScore’a göre Q1, SJR’ye göre Q2 ve Web of Science JCR’de Q3 olabilir. Çünkü her sistem farklı veri, farklı pencere ve farklı kategori kullanır. Üstelik bir dergi birden çok kategoride listelenebilir ve her kategoride farklı dilimde yer alabilir. Dolayısıyla başvuru dosyanızda “Q1” yazarken hangi sistemi ve hangi kategoriyi esas aldığınızı belirtmelisiniz.
Scopus dergi sorgulama sırasında hangi hatalar yapılıyor?
Danışmanlık sürecinde en sık gördüğümüz sorunlar, sorgulamanın yapılmamasından çok yanlış okunmasından kaynaklanıyor. Başlıca hatalar şunlardır:
- Yalnızca dergi adıyla aramak: Benzer adlı dergiler karışır. Bunun yerine ISSN ile arayın.
- Kapsam bitiş yılını atlamak: Listede görünen her dergi bugün dizinde değildir; kapsam yıllarını mutlaka okuyun.
- Derginin sitesindeki rozete güvenmek: Logolar ve “indexed in” listeleri kolayca kopyalanır. Sonuç olarak tek güvenilir referans Scopus’un kendi sayfasıdır.
- Ele geçirilmiş (hijacked) dergi sitesine düşmek: Gerçek bir Scopus dergisinin adını ve ISSN’ini kullanan sahte siteler vardır. Bu tür vakalar için Retraction Watch Hijacked Journal Checker listesine bakabilirsiniz.
- CiteScore’u farklı alanlarla kıyaslamak: Ham sayı yerine kategori içi yüzdelik dilime bakın.
- Konferans serisini dergi sanmak: Kaynak türü alanında “Conference proceeding” yazıyorsa değerlendirme kuralları farklı olabilir.
Yağmacı ve sahte dergileri ayırt etmenin diğer yollarını predatory (yırtıcı) dergiler nasıl anlaşılır rehberimizde kontrol listesiyle anlattık. Özellikle e-postayla gelen “hızlı Scopus yayını” tekliflerinde bu iki kontrolü birlikte yapmanızı öneririz.
Sorgulama sonucu dergi seçimine nasıl dönüştürülür?
Scopus dergi sorgulama size bir dergi listesi verir; ancak doğru dergiyi seçmek için metriklerin ötesine bakmak gerekir. Bizim editör ekibimiz dergi önerirken genellikle şu sırayı izler:
- Kapsam uyumu: Derginin amaç ve kapsam (aims and scope) metnini okuyun ve son iki yılın içindekiler listesinde sizinkine benzer çalışmalar arayın.
- Dizin doğrulaması: Kısa listedeki her dergi için kapsam yıllarını, yayıncıyı ve ISSN’i Scopus’ta teyit edin.
- Gerçekçi hedef: Çalışmanızın örneklemi, yöntemi ve özgünlüğüyle uyumlu bir dilim seçin. Q1 hedefi her çalışma için doğru strateji değildir.
- Süreç ve ücret bilgisi: Ortalama değerlendirme süresini, açık erişim ücretini (APC) ve muafiyet koşullarını derginin resmî sayfasından okuyun.
- Yazım kuralları: Kelime sınırı, kaynak stili ve yapılandırılmış özet gibi şartları göndermeden önce uygulayın.
Böylece Scopus dergi sorgulama sonucu, ret riskini azaltan somut bir karara dönüşür. Kısacası metrik, seçimin başlangıç noktasıdır; kapsam uyumu ve çalışmanın niteliği ise kararın asıl belirleyicisidir.
Hedef dergi listenizi birlikte doğrulayalım mı?
Sık sorulan sorular
Scopus dergi sorgulama ücretli mi?
Hayır. Scopus Sources sayfası ve CiteScore değerleri abonelik olmadan görüntülenebilir; bu nedenle temel bir Scopus dergi sorgulama için kurum hesabı gerekmez. Bazı ek özellikler için ücretsiz bir Scopus Preview hesabı istenebilir; tam veri tabanı araması ise kurum aboneliği gerektirir.
Dergi listede görünüyor ama kapsam yılı bitmiş, makalem Scopus’ta yer alır mı?
Kapsam bitiş yılından sonra yayımlanan makaleler genellikle Scopus’a eklenmez. Bu durumda makalenin Scopus’ta görünmesini beklememek gerekir. Gönderimden önce derginin güncel durumunu kaynak listesinden de kontrol edin.
CiteScore yüksek olan dergi daha mı iyidir?
Her zaman değil. Özellikle CiteScore alana göre değişir ve tek başına derginin sizin çalışmanıza uygunluğunu göstermez. Aynı kategorideki dergileri yüzdelik dilimle kıyaslamak ve kapsam uyumuna bakmak daha doğrudur.
Scopus’ta etki faktörü var mı?
Hayır, çünkü Etki Faktörü (JIF), Clarivate’in Web of Science verisine dayanır. Scopus’taki karşılık göstergeler CiteScore, SJR ve SNIP’tir.
Bir dergi Scopus’tan neden çıkarılır?
Scopus, dizindeki dergileri yayın etiği, içerik kalitesi ve olağan dışı yayın davranışları gibi ölçütlerle yeniden değerlendirebilir. Değerlendirme sonucunda kapsamı sona erdirilen dergiler, Elsevier’in kaynak listesinde ayrı bir sekmede yer alır.
SCImago’daki Q değeri ile Scopus’taki dilim neden farklı?
SCImago dilimleri SJR’ye, Scopus’taki yüzdelik dilim ise CiteScore’a göre hesaplanır. Göstergeler farklı olduğu için aynı dergi iki sistemde farklı dilimde olabilir.
Kaynaklar
- Scopus Destek Merkezi (Elsevier): What is CiteScore?
- SCImago Journal & Country Rank
- Scopus Destek Merkezi (Elsevier): What can I do on a Source details page?
- Scopus Sources (ücretsiz dergi arama)
- Elsevier: Scopus içerik kapsamı ve kaynak başlık listesi
- CWTS Journal Indicators (SNIP)
- ISSN Portal
İlgili rehberler: Scopus nedir · Q1–Q4 dergi farkı · Yırtıcı dergi kontrolü
Dergi Makalesi Danışmanlık Editör Ekibi
Dergi seçimi, indeks doğrulama ve bibliyometri konularında lisansüstü eğitimli uzmanlardan oluşan editör ekibimiz bu rehberi Elsevier, SCImago ve CWTS’nin resmî açıklamalarını esas alarak hazırladı.
