Tiyatro sanatı, dramatik yapı, oyunculuk teknikleri, sahne tasarımı, yönetmenlik, dramaturji, performans sanatı ve tiyatro tarihi gibi farklı disiplinleri kapsayan geniş bir araştırma alanıdır. Tiyatro Bölümü akademisyenleri ve araştırmacıları için bilimsel dergilerde makale yayımlamak, sanatın akademik yönünü güçlendirmek ve sahne sanatlarına dair yeni bakış açıları sunmak açısından büyük önem taşır.
Tiyatro alanında akademik bir makale yazmak, konu belirleme, literatür taraması yapma, uygun araştırma yöntemlerini seçme, verileri analiz etme ve makaleyi akademik standartlara uygun şekilde yazma gibi adımlardan oluşan titiz bir süreçtir.
Bu rehberde, Tiyatro Bölümü’nde bilimsel bir dergi makalesi yayımlama sürecini detaylı şekilde ele alacağız.
1. Araştırma Konusunun Belirlenmesi
Tiyatro alanında akademik bir makale yazmadan önce, konunun akademik özgünlüğü, tiyatro sanatına katkısı ve güncelliği değerlendirilmelidir.
📌 İyi bir araştırma konusu seçerken dikkate alınması gerekenler:
✅ Güncellik: Modern tiyatro yaklaşımları, dijital tiyatro ve sahne teknolojileri gibi konular günümüzde popülerdir.
✅ Sanatsal ve Akademik Katkı: Çalışma, tiyatro teorisine veya uygulamalarına nasıl bir yenilik getiriyor?
✅ Kültürel ve Sosyal Etki: Konunun tiyatro tarihine, eleştirel teoriye veya sahne sanatlarının gelişimine nasıl bir katkı sunduğu açıklanmalıdır.
📌 Örnek Araştırma Konuları:
- Dijital Tiyatro: Pandemi Sonrası Sahne Sanatlarının Yeni Yüzü
- Stanislavski, Brecht ve Grotowski: Oyunculuk Tekniklerinin Karşılaştırmalı Analizi
- Tiyatroda Feminizm: Kadın Karakterlerin Temsili Üzerine Eleştirel Bir İnceleme
- Performans Sanatı ile Geleneksel Tiyatro Arasındaki Dinamikler
- Tiyatroda Yapay Zeka Kullanımı: Sahne ve Teknoloji İlişkisi
Bu konular, tiyatro kuramı, sahne pratiği, dramatik analiz veya tiyatro ve teknoloji gibi alanlarda akademik dergilerde ilgi görebilecek içerikler sunar.
2. Literatür Taraması ve Akademik Kaynak Kullanımı
Bilimsel bir makale yazmadan önce, ilgili literatürün titizlikle incelenmesi gerekmektedir.
📌 Literatür taraması yaparken kullanılabilecek kaynaklar:
- Google Scholar, JSTOR, Web of Science, Scopus, Academia.edu ve ULAKBİM gibi akademik veri tabanları
- Tiyatro araştırmaları alanında hakemli dergiler (The Drama Review, Theatre Journal, Performance Research, Modern Drama, Theatre Research International)
- Tiyatro tarihine ve eleştirisine dair uluslararası raporlar (UNESCO, International Theatre Institute, Avrupa Sahne Sanatları Akademisi vb.)
📌 Dikkat Edilmesi Gerekenler:
✅ Sanat felsefesi, tiyatro kuramları ve çağdaş tiyatro yaklaşımları üzerine yazılmış akademik makaleler incelenmelidir.
✅ Kaynakların güvenilir akademik dergilerden alınmış olması gerekmektedir.
✅ APA, Harvard veya Chicago gibi akademik atıf sistemleri kullanılmalıdır.
Bu süreçte, önceki çalışmaların metodolojileri incelenerek eksik kalan noktalar belirlenmeli ve yeni bir bakış açısı sunulmalıdır.
3. Araştırma Yöntemleri ve Veri Toplama Teknikleri
Tiyatro alanındaki akademik çalışmalar, nitel, nicel veya karma yöntemler kullanılarak yürütülebilir.
📌 Tiyatro Araştırmalarında Kullanılabilecek Yöntemler:
- Dramatik Analiz: Belirli bir oyunun metinsel yapısını, karakterlerini ve temalarını incelemek.
- Performans Analizi: Oyunculuk teknikleri, sahne tasarımı ve reji açısından tiyatro oyunlarının eleştirel değerlendirilmesi.
- Saha Araştırmaları: Belirli bir tiyatro topluluğunun, festivalin veya yönetmenin çalışma prensiplerini analiz etmek.
- Görsel ve Ses Analizi: Tiyatro performanslarını kayıtlar üzerinden analiz ederek beden dili, ses kullanımı ve mizansen açısından değerlendirmek.
📌 Dikkat Edilmesi Gerekenler:
✅ Seçilen araştırma yöntemi, araştırma sorularına uygun olmalıdır.
✅ Tiyatro eserlerinin analizleri objektif, akademik ve eleştirel bir yaklaşımla yapılmalıdır.
✅ Sanat teorileri ve tiyatro eleştirisi yaklaşımları ile desteklenmiş kapsamlı bir analiz süreci izlenmelidir.
4. Bulguların Sunulması ve Yorumlanması
Bulgular, dramaturjik analizler, eleştirel yorumlar, tiyatro performanslarıyla ilgili değerlendirmeler ve bilimsel verilerle desteklenerek sunulmalıdır.
📌 Veri Sunumu İçin İpuçları:
- Dramatik yapı, karakterler ve temalar üzerine yapılan analizler tablolarla özetlenmelidir.
- Önceki tiyatro araştırmalarıyla kıyaslama yapılarak sonuçların bilimsel çerçevede yorumlanması sağlanmalıdır.
- Bulguların tiyatro pratiği, oyunculuk teknikleri veya yönetmenlik açısından nasıl bir katkı sunduğu açıklanmalıdır.
Örneğin, “Tiyatroda Feminizm: Kadın Karakterlerin Temsili Üzerine Eleştirel Bir İnceleme” başlıklı bir çalışmada, farklı dönemlerden seçilmiş tiyatro eserleri karşılaştırılarak kadın karakterlerin evrimi incelenebilir.
5. Akademik Yazım Kuralları ve Yayın Süreci
📌 Akademik Yazım İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler:
✅ Akademik ve eleştirel bir üslup kullanılmalıdır.
✅ Makale intihal içermemeli, özgün olmalıdır (Turnitin veya iThenticate ile kontrol edilmelidir).
✅ APA, Chicago veya Harvard gibi akademik referans sistemlerine uygun atıf yapılmalıdır.
✅ Makale şu bölümlerden oluşmalıdır:
- Özet (Abstract)
- Giriş (Introduction)
- Materyal ve Metot (Methods)
- Bulgular (Results)
- Tartışma (Discussion)
- Sonuç ve Öneriler (Conclusion & Recommendations)
- Kaynakça (References)
📌 Dergi Seçimi ve Yayın Süreci:
- Makale, tiyatro tarihi, dramatik analiz, oyunculuk ve sahne sanatları üzerine uzmanlaşmış dergilerde yayımlanmalıdır.
- Hakemlerden gelen yorumlara göre gerekli revizyonlar yapılmalıdır.
- Derginin makale formatına ve yayın politikalarına uygun hareket edilmelidir.
📌 Önerilen Dergiler:
- The Drama Review
- Theatre Journal
- Performance Research
- Modern Drama
- Theatre Research International
Bu süreçleri dikkatle takip etmek, yayın sürecinde başarı şansınızı artıracaktır.